Tanım

• Hematokrit > %65 veya Hb > 22 g/dL olması.
• Yenidoğanda artmış eritrosit kütlesi ile karakterizedir.

Epidemiyoloji

• Term bebeklerde %2–5.
• Pretermlerde daha nadir.

Etiyoloji (2 Ana Mekanizma)

1. Artmış intrauterin eritropoez

• Kronik hipoksiye yanıt → EPO artışı → polisitemi.
• Nedenler:
  • Plasental yetmezlik (preeklampsi, HT, sigara kullanımı).
  • Anne diyabeti.
  • İntrauterin gelişme geriliği (IUGR).
  • Postmatürite.
  • Hipertiroidi, Beckwith-Wiedemann sendromu, Down sendromu.

2. Transfüzyonla eritrosit artışı

• İkizden ikize transfüzyon (alıcı ikizde).
• Gecikmiş kordon klemplenmesi.
• Anne–fetüs transfüzyonu.

Klinik Bulgular

Çoğu asemptomatik olabilir (%50).

Semptomatiklerde hiperviskozite sendromu tablosu:

• Santral sinir sistemi: Letarji, tremor, irritabilite, konvülziyon.
• Kardiyopulmoner: Taşipne, siyanoz, kardiyomegali.
• Gastrointestinal: Nekrotizan enterokolit (NEC) riski ↑.
• Metabolik: Hipoglisemi, hipokalsemi, hipomagnezemi.
• Hematolojik: Trombositopeni, hiperbilirubinemi (sarılık).
• Renal: Oligüri, renal ven trombozu.

Tanı

• Kapiller Htc yanlış yüksek çıkar → tanıda venöz hematokrit > %65 esas alınır.*****
• Hemoglobin > 22 g/dL.*****

Tedavi

1. Asemptomatik ve Htc < %70 → Sıvı tedavisi (glukoz + izotonik).
2. Semptomatik veya Htc > %70 →
   • Parsiyel değişim transfüzyonu (PET) yapılır.
   • %0.9 NaCl veya %5 albumin kullanılır.
   • Amaç Htc’yi %50–55 düzeyine indirmek.

Püf Noktaları

• En sık metabolik komplikasyon: Hipoglisemi.
• En ciddi komplikasyon: Nörolojik hasar (iskemik inme, konvülziyon).
• Anne diyabeti → yenidoğanda polisitemi.
• İkizden ikize transfüzyonda: Alıcı → polisitemi, verici → anemi.
• Tanıda venöz hematokrit kullanılır, kapiller değil.

———————

36 yaşında gestasyonel diyabetli annenin 39. haftada doğan bebeği ilk 12 saatte letarji, hipoglisemi ve sarılık ile başvuruyor. Venöz hematokrit: %72.
En uygun yaklaşım hangisidir?

A) İzlem, sıvı kısıtlaması
B) %10 dekstroz infüzyonu + izotonik sıvı
C) Parsiyel değişim transfüzyonu (PET)
D) Taze donmuş plazma verilmesi
E) Eritrosit transfüzyonu

Cevap: C → Htc > %70 ve semptomatik → PET endikasyonu.

————–

İkizden ikize transfüzyon sendromu olan ikizlerden alıcı olan bebek, doğumdan sonra taşipne, siyanoz ve tremor ile getiriliyor. Venöz hematokrit: %68.
Bu bebeğin klinik tablosunun en önemli nedeni nedir?

A) İntrauterin gelişme geriliği
B) Kronik hipoksiye bağlı artmış eritropoez
C) Transfüzyonla eritrosit kütlesinde artış
D) Eritrosit membran defekti
E) Demir yüklenmesi

Cevap: C → İkizden ikize transfüzyon → alıcıda eritrosit kütlesi artar → polisitemi.

——————

Postmatür doğan bir bebekte huzursuzluk, tremor ve konvülziyon gelişiyor. Laboratuvarda: Venöz hematokrit %67, kan şekeri 30 mg/dL.
Bu tabloda en sık görülen metabolik komplikasyon aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hipokalsemi
B) Hipoglisemi
C) Hipomagnezemi
D) Hiperbilirubinemi
E) Metabolik alkaloz

Cevap: B → Yenidoğan polisitemisinin en sık metabolik komplikasyonu hipoglisemidir.

Klinik Püf:

• En sık komplikasyon → hipoglisemi
• En ciddi komplikasyon → nörolojik hasar (konvülziyon, inme)
• Tedavi → PET endikasyonu: semptomatik Htc > %65 veya asemptomatik Htc > %70