| Özellik | Puberte Prekoks (Erken ergenlik) | Puberte Tarda (Gecikmiş ergenlik) | İzole Telarş / Adrenarş |
|---|---|---|---|
| Tanım | İkincil cinsiyet özelliklerinin kızlarda 8 yaş, erkeklerde 9 yaş öncesi başlaması | Kızlarda 13 yaşına kadar meme gelişiminin olmaması veya 16 yaşına kadar menarş olmaması Erkeklerde 14 yaşına kadar testis büyümesinin olmaması | Tek başına meme gelişimi (telarş) veya pubik/aksiller kıllanma (adrenarş) |
| Tipleri | Santral (GnRH-bağımlı) Periferik (GnRH-bağımsız) | – Hipogonadotropik hipogonadizm (GnRH/LH/FSH eksikliği) – Hipergonadotropik hipogonadizm (gonadal yetmezlik) | Fizyolojik varyant (özellikle kız çocuklarında sık) |
| LH/FSH düzeyi | Santral: Yüksek Periferik: Düşük | Hipogonadotropik: Düşük Hipergonadotropik: Yüksek | Genellikle normal |
| GnRH testi | Santral: Pozitif yanıt (LH artışı) Periferik: Yanıt yok | Yanıt zayıf | Normal |
| Seks steroidleri | Testosteron / östrojen yüksek | Düşük | Normal veya hafif artmış |
| Testis/Over boyutu | Santral: Büyümüş Periferik: Küçük veya tek taraflı büyüme (tümör varsa) | Gelişmemiş gonadlar | Normal |
| Kemik yaşı | İleri | Gecikmiş | Normal |
| Nedenler | Santral: MSS lezyonları, idiyopatik (kızlarda sık) Periferik: Testotoksikoz, adrenal hiperplazi, gonadal tümörler | Hipogonadotropik: Kallmann sendromu, kronik hastalık, beslenme bozukluğu Hipergonadotropik: Turner, Klinefelter, gonadal disgenezi | İdiopatik, fizyolojik varyant |
| Tedavi | Santral: GnRH analogları Periferik: Nedene yönelik (tümör → cerrahi, CAH → steroid, testotoksikoz → antiandrojen/aromataz inhibitörü) | Nedene yönelik: – GnRH/LH/FSH replasmanı – Östrojen/androjen tedavisi | Tedavi gerekmez, aile bilgilendirilir |