Nijmegen Kırık Sendromu

Genetik Temel

• NBS1 (NBN) gen mutasyonu → kromozom 8q21.
• Üretilen protein: Nibrin → DNA çift zincir kırıklarının homolog rekombinasyonla onarımında görevli.
• Otozomal resesif geçişli.

Patogenez

• Nibrin yokluğunda DNA çift zincir kırıkları tamir edilemez.
• Sonuç: kromozom instabilitesi → kansere yatkınlık, immün yetmezlik.
• ATM mutasyonlu ataksi-telenjiektazi ile benzer özellikler taşır.

Klinik Özellikler

• Başlıca bulgular:
  • Mikrosefali (doğumsal ve progresif)
  • Karakteristik yüz görünümü: kuş yüz (bird-like face)
  • Büyüme geriliği
  • İmmün yetmezlik (tekrarlayan solunum yolu infeksiyonları, özellikle bakteriyel)
  • Gelişimsel gecikme (zeka geriliği değişken)
  • Artmış malignite riski: özellikle lenfoma, lösemi
• Deri bulguları: café-au-lait lekeleri, vitiligo görülebilir.

Laboratuvar / Tanı

• Kromozomal instabilite (özellikle radyasyon sonrası kırıklar ↑).
• Lenfositopeni, immünoglobulin düzeylerinde bozukluk.
• Moleküler genetik test ile NBN mutasyonu.

Ayırıcı Tanı

• Ataksi-telenjiektazi (ATM mutasyonu): Ataksi ve telenjiektazi yoktur ama klinik olarak benzerdir.
• Bloom sendromu: Büyüme geriliği ve kansere yatkınlık ortak, fakat fotosensitivite ve cilt bulguları daha belirgin.

Klinik Önemi

• X-ışınına ve radyasyona aşırı duyarlıdır → radyoterapiden kaçınılır.
• Malignite riski nedeniyle erken izlem ve tarama gerekir.
• Tedavi destekleyicidir: enfeksiyon profilaksisi, hematolojik destek, malignite gelişirse kemoterapi (düşük doz, çünkü toksisite riski yüksek).

Özet

Nijmegen kırık sendromu:

• NBN gen mutasyonu (nibrin proteini eksikliği)
• Mikrosefali + büyüme geriliği + immün yetmezlik + lenfoma/lösemi riski
• ATM/AT benzeri “kromozom kırık sendromları” grubunda.