Zararlı Kimyasal Maddeler ve Klinik Etkileri

Benzen ve Türevleri (nitrofuran, nitrobenzen, nitroimidazol, nitrotiofen)

• Kaynaklar: Dizel egzozu, fotokopi tonerleri, karbon siyahı, gaz yağı, LPG/petrol ürünleri, endüstride solventler.
• Etkileri:
  • Kemik iliği toksisitesi → aplastik anemi, pancitopeni
  • Lösemi (özellikle AML) ve lenfoma riskinde artış

Anilin

• Kullanım alanı: Boya sanayi
• Etkileri:
  • Mesane kanseri riski ↑
  • Ayrıca gıda katkısı sakarin de aynı risk grubunda

Benzopiren

• Kaynak: Baca kurumunda, soba, kalorifer kazanı, motor egzozu
• Etkileri:
  • Özellikle baca temizleyicilerde skrotum kanseri (tarihsel olarak ilk işçi kanserlerinden biri)
  • Genel olarak güçlü kanserojen (akciğer, deri, GİS)

Asbest

• Kaynak: Doğada ve sanayide yaygın (izolasyon, çatı kaplamaları, gemi/tesisat sektörü)
• Etkileri:
  • Akciğer kanseri (özellikle bronkojenik karsinom)
  • Malign mezotelyoma (plevra ve peritonda) → asbest için tipik
  • Asbest + sigara: sinergistik akciğer kanseri riski

Etilen Glikol

• Kullanım: Antifriz
• Metabolizma: Alkol dehidrogenaz tarafından → glikolaldehit, glikolat, oksalat
• Toksisite:
  • Metabolik asidoz
  • Böbrek yetmezliği (Ca-oksalat kristalleri ile)
  • MSS depresyonu
• Tedavi: Fomepizol veya etanol (ADH inhibitörleri), hemodiyaliz

Özet

• Benzen → Lösemi, lenfoma
• Anilin → Mesane kanseri
• Benzopiren → Skrotum kanseri (işçi kanseri), diğer maligniteler
• Asbest → Mezotelyoma + akciğer kanseri
• Etilen glikol → Metabolik asidoz + akut böbrek yetmezliği

Mesleki/Toksik Maruziyetler ve Klinik Sonuçlar

Özet

• Benzen → Kemik iliği
• Anilin → Mesane
• Benzopiren → Skrotum (baca işçisi kanseri)
• Asbest → Mezotelyoma + Akciğer
• Etilen glikol → Böbrek