Glutarik Asidemi Tip I (GA-I)
Genel Bilgi
- Kalıtım: Otozomal resesif
- Enzim eksikliği: Glutaryl-CoA dehidrogenaz (GCDH) eksikliği
- Metabolik hata: Lizin, hidroksilizin ve triptofan yıkımı bozulur, glutarik asit ve 3-hidroksiglutarik asit birikir.
Patofizyoloji
- Glutarik asid ve metabolitlerin birikimi özellikle bazal ganglionlar ve beynin diğer bölgelerinde toksik etki yapar.
- Erken çocuklukta metabolik krizler, nörolojik bozukluklar gelişir.
Klinik Özellikler
- Başlangıç: Genellikle 6 ay – 3 yaş arası (bazen yenidoğan dönemi)
- Belirtiler:
- Ani başlayan hipotoni, başağrısı, kusma, ateşli hastalık sonrası nörolojik gerileme
- Distoni, spastisite, hareket bozuklukları (atetoid veya koreiform)
- Makrosefali (erken dönemde)
- Bilişsel fonksiyonlar: Normal veya hafif etkilenmiş olabilir
- Enfeksiyon veya stres tetikleyici olabilir.
Tanı
- Laboratuvar:
- İdrarda glutarik asid, 3-hidroksiglutarik asid artışı (organik asidemi analizi)
- Plazmada karnitin düşüklüğü olabilir (karnitin bağlı metabolitlerin atılımı için)
- MRG:
- Bazal ganglionlarda (caudate çekirdek ve putamen) sinyal değişiklikleri
- Genişlemiş sylvius yarıkları (“kuş gagası” görünümü)
- Enzim testi: GCDH aktivitesinin düşüklüğü fibroblastlarda veya lökositlerde
- Genetik: GCDH gen mutasyonları
Tedavi
- Diyette düşük lizin ve triptofan kısıtlaması
- Karnitin takviyesi (detoksifikasyon için)
- Akut krizlerde metabolik destek (IV glukoz, sıvı, asidoz tedavisi)
- Enfeksiyon ve stres önleme
İpucu
- Makrosefali + hareket bozukluğu + organik asidemi bulguları
- MR’da sylvius yarıklarında genişleme ve bazal ganglion hasarı
- Organik asidemi tablolarında “glutarik asidemi tip I” önemli bir ayırıcıdır.
Örnek Vaka
Soru:
1 yaşındaki çocuk, ateşli hastalık sonrası aniden gelişen hareket bozuklukları ve hipotoni ile başvurdu. Klinik olarak atetoid korea gözleniyor. MRG’de bazal ganglionlarda sinyal artışı ve sylvius yarıklarında genişleme var. İdrar organik asid analizinde glutarik asid artışı saptandı.
En olası tanı nedir?
A) Maple syrup urine disease
B) Glutarik asidemi tip I
C) Methylmalonic acidemi
D) Propiyonik asidemi
E) Homosistinüri
Doğru cevap: B) Glutarik asidemi tip I
