Genel Bilgi
- Kalıtım: Otozomal resesif
- Enzim eksikliği: Tirozin aminotransferaz (TAT) eksikliği
- Metabolik hata: Tirozin yıkım yolunda TAT eksikliği sonucu tirozin birikir.
Patofizyoloji
- Tirozin aminoasidi kanda ve dokularda birikir.
- Yüksek tirozin düzeyleri toksiktir, özellikle cilt ve göz dokularında hasara neden olur.
- Karaciğer fonksiyonları genellikle sağlamdır (Tirozinemi Tip 1’den farkı).
Klinik Bulgular
| Sistem | Bulgular |
|---|---|
| Göz | Fotofobi, kornea ülserleri, keratit, katarakt, göz ağrısı (tipik) |
| Cilt | Ağrılı, hiperkeratotik, eritematöz lezyonlar (özellikle el ve ayak tabanlarında) |
| Sinir sistemi | Mental gerilik genellikle yok veya hafif |
| Karaciğer | Normal veya hafif hepatomegali; siroz nadir |
Tanı
- Laboratuvar:
- Plazma ve idrarda yüksek tirozin düzeyleri
- TAT enzimi aktivitesinin ölçümü (fibroblastlarda veya karaciğer biyopsisinde)
- Genetik test: FAH gen mutasyonları negatif (bu tip 1’de etkilenir); TAT gen mutasyonları aranır.
- Ayırıcı tanı: Tirozinemi Tip 1 (daha ağır karaciğer tutulumu ve farklı enzim eksikliği).
Tedavi
- Diyetle düşük tirozin ve fenilalanin kısıtlaması
- Destekleyici tedavi: Göz ve cilt semptomları için dermatolojik ve oftalmolojik tedavi
- Erken tanı ve tedavi, komplikasyonları önler.
Özet İpucu
- Tipik hasta: Çocuklukta fotofobi, kornea lezyonları ve el-ayak tabanı cilt lezyonları olan, mental gelişimi genellikle normal veya hafif etkilenmiş.
- Tirozinemi tip 1’e göre daha hafif klinik tablo ve karaciğer tutulumu yoktur.
Tirozinemi Tip 1 vs Tip 2 Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Tirozinemi Tip 1 (Hereditary Tyrosinemia Type 1) | Tirozinemi Tip 2 (Richner–Hanhart Sendromu) |
|---|---|---|
| Enzim eksikliği | Fumarylasetoasetat hidrolaz (FAH) | Tirozin aminotransferaz (TAT) |
| Kalıtım | Otozomal resesif | Otozomal resesif |
| Klinik başlangıç | Bebeklik/erken çocukluk | Genç çocukluk veya okul çağı |
| Karaciğer tutulum | İleri hepatik hasar, siroz, karaciğer yetmezliği | Genellikle yok veya hafif hepatomegali |
| Renal tutulum | Renal tübüler disfonksiyon, fanconi sendromu | Yok |
| Nörolojik | Nörolojik krizler (porfirin benzeri sendrom) | Genellikle yok veya hafif |
| Göz bulguları | Nadiren | Fotofobi, keratit, kornea ülserleri, katarakt |
| Cilt bulguları | Yok | El-ayak tabanında ağrılı hiperkeratotik lezyonlar |
| Laboratuvar | Yüksek süksinil asetonsa (SA) idrarda | Yüksek plazma ve idrar tirozin düzeyi |
| Tedavi | Nitisinon + düşük tirozin/fenilalanin diyeti | Düşük tirozin/fenilalanin diyeti, destek tedavi |
| Prognoz | Tedavi edilmezse kötü, karaciğer kanseri riski yüksek | Erken tanı ve tedavi ile iyi |
Vaka Sorusu
Soru:
5 yaşında çocuk, fotoğrafa bakarken gözlerini kısmakta zorlanıyor, sık sık gözlerinde ağrı ve ışığa hassasiyet şikâyetleri var. Aynı zamanda ellerinde ve ayak tabanında ağrılı, kalınlaşmış lezyonlar mevcut. Karaciğer fonksiyon testleri normal sınırlarda. İdrar ve plazmada yüksek tirozin düzeyleri saptanıyor.
En olası tanı nedir?
A) Tirozinemi Tip 1
B) Tirozinemi Tip 2
C) Alkaptonüri
D) Fenilketonüri
E) Hartnup hastalığı
Doğru cevap: B) Tirozinemi Tip 2
