Organik Asidemiler için özet ve karşılaştırmalı tablo

Organik Asidemiler – Karşılaştırma Tablosu

HastalıkEnzim DefektiBiriken Metabolit(ler)Klinik BaşlangıçAyırıcı ÖzelliklerLaboratuvar BulgularıTedavi Temeli
Metilmalonik Asidemi (MMA)Metilmalonil-CoA mutaz (veya Adenozilkobalamin sentez kusuru)Metilmalonik asitYenidoğan / erken bebeklikB12 yanıtlı form olabilir, ağır ketoasidoz, hipotoni↑ MMA, metabolik asidoz, ketonüri, hipoglisemi, bazen hiperamonyemiProtein kısıtlaması, B12 (yanıtlı tipte), karnitin
Propiyonik Asidemi (PA)Propionil-CoA karboksilazPropiyonik asit, metil-sitratYenidoğan / erken bebeklikDaha sık nöbet, kardiyomiyopati, QT uzamasıMetabolik asidoz + ketoz, hiperamonyemi, ↑ propiyonil karnitin (C3)Protein kısıtlaması, karnitin, metronidazol (bağırsak propiyonat azaltma)
İzovalerik Asidemi (IVA)İzovaleril-CoA dehidrogenazİzovalerik asitYenidoğan veya intermittan atak“Terli ayak” kokusu, intermittan formlarda enfeksiyon sonrası krizMetabolik asidoz, ketoz, ↑ izovaleril karnitin (C5)Glisin ve karnitin ile toksin bağlama, protein kısıtlaması
Glutarik Asidüri Tip I (GA-I)Glutaril-CoA dehidrogenazGlutarik asitBebeklik/erken çocuklukMakrosefali, distoni, akut ensefalopati atakları↑ Glutaril karnitin (C5DC), metabolik asidoz hafifLizin/Triptofan kısıtlaması, karnitin
3-Metilkrotonil-CoA Karboksilaz Eksikliği3-Metilkrotonil-CoA karboksilaz3-Hidroksiizovalerik asitYenidoğan / geç bebeklikBazıları asemptomatik, bazen nöbet, hipotoni↑ 3-hidroksiizovaleril karnitin (C5OH)Protein kısıtlaması, karnitin, biyotin (biyotinidaz ilişkili ise)

Ortak Klinik Noktalar

  • Başlangıç genellikle yenidoğan–erken bebeklik döneminde.
  • Hipoglisemi + metabolik asidoz + ketoz + hiperamonyemi kombinasyonu olabilir.
  • Sıklıkla enfeksiyon, açlık veya yüksek protein alımı ile tetiklenir.
  • Bazılarında karakteristik koku (ör. izovalerik asidemi: “terli ayak” kokusu).

Püf Noktaları

  • MMA vs PA: MMA’da B12 yanıtlı tip olabilir → ayırıcı tanıda B12 denemesi yapılır.
  • IVA: kokuyla hatırlanır (terli ayak).
  • GA-I: makrosefali + distoni.
  • Hiperamonyemi her zaman üre döngüsü defekti demek değildir; organik asidemilerde de görülür.