Siklik Kusma Sendromu
Tanım:
- Sıklıkla sabah başlayan, birkaç saat ila birkaç gün sürebilen, yoğun ve tekrarlayan kusma atakları
- Kusmalar arasında tamamen sağlıklı dönemler
- Altta yatan organik hastalık saptanmaz
- Migrenle ilişkili kabul edilir
Klinik Özellikler:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Başlama yaşı | Genellikle 3-7 yaş arasında |
| Cinsiyet | Kızlarda daha sık |
| Kusma periyodu | 1 saatten kısa aralıklarla, art arda kusmalar |
| Atak süresi | 1–5 gün |
| Atak sıklığı | Ayda birkaç kezden yılda birkaç kereye kadar |
| Aradaki dönem | Tamamen semptomsuz |
| Eşlik eden bulgular | Karın ağrısı, baş ağrısı, fotofobi, letarji, solukluk |
| Tetikleyiciler | Enfeksiyon, stres, uykusuzluk, aşırı yorgunluk, bazı yiyecekler |
Tanı Kriterleri (Roma IV)
Fonksiyonel kusma sendromları arasında yer alır.
Tanı için:
- Son 12 ay içinde en az 5 epizod olması
- Epizodlar arasında normal sağlık durumu
- Epizodlar benzer semptom paternine sahip
- Kusmalara açıklayıcı organik neden olmamalı
Ayırıcı Tanı:
| Hastalık | Ayırıcı özellik |
|---|---|
| İntrakraniyal patolojiler | Nörolojik defisit, sabahları artan baş ağrısı |
| Gastrointestinal obstrüksiyon | Sürekli kusma, kilo kaybı |
| Metabolik hastalıklar | Hipoglisemi, asidoz, aralıklı bilinç bozukluğu |
| Addison hastalığı | Hipotansiyon, hipoglisemi |
| Migren | Aile öyküsü + baş ağrısı |
| Epileptik nöbetler (kusma tipi) | EEG ile ayırt edilir |
Tedavi:
a. Akut Atak Tedavisi:
- İV hidrasyon
- Antiemetikler (ondansetron)
- Sedasyon gerekebilir (difenhidramin, lorazepam)
- Ağrı yönetimi (gerekirse analjezik)
b. Profilaksi (atakları önleme):
Özellikle sık ataklar (>1-2/ay) varsa:
| İlaç | Açıklama |
|---|---|
| Propranolol | İlk tercih |
| Amitriptilin | Nöropatik etkili antidepresan (düşük doz) |
| Topiramat | Migren tipi ilişkili vakalarda |
| Koenzim Q10 / L-karnitin | Alternatif veya destekleyici ajanla |
Prognoz:
- Bazı çocuklarda yaşla birlikte ataklar azalabilir.
- %25-50’sinde ergenlik döneminde migrene evrilme olabilir.
- Stres yönetimi, düzenli uyku ve tetikleyicilerden kaçınma önemli.
Ek Notlar
- Migren ailesel öyküsü çok sık (%80’e kadar).
- Nörolojik muayene normalse, ileri beyin görüntülemesi endikasyonu genellikle atak dışı dönemde olmaz.
- Aileleri rahatlatmak ve gereksiz tetkiklerden kaçınmak önemli.