Maternal Hiperparatiroidi, gebelikte nadir görülen ancak anne ve fetüs için ciddi sonuçlar doğurabilen bir endokrin acil durumdur. Genellikle primer hiperparatiroidi (paratiroid adenomu) şeklinde karşımıza çıkar.

Maternal Hiperparatiroidi

BaşlıkBilgi
En sık nedenParatiroid adenomu (%85) – Primer hiperparatiroidi
Görülme sıklığıNadir (yaklaşık 1:1000-1:1500 gebelikte)
HormonPTH yüksek, serum kalsiyum yüksek, fosfor düşük
ZamanlamaÇoğu vaka gebelik öncesi tanı almaz, gebelikte tesadüfen saptanır
TanıHiperkalsemi (total ve/veya iyonize), PTH ↑, 24 saatlik idrarla kalsiyum atılımı ↑

Maternal Bulgular

SistemBelirtiler
GenelHalsizlik, kas güçsüzlüğü, iştahsızlık
BöbrekTaş, poliüri, nefrokalsinoz
GastrointestinalBulantı, kabızlık, pankreatit
NörolojikDepresyon, konfüzyon
KemikOsteopeni, patolojik kırıklar

Gebelikte hiperkalsemi bulguları hafif olabilir çünkü:

  • Östrojen → Kemik rezorpsiyonunu azaltır
  • Gebe kadında hipovolemi → kalsiyum atılımı ↓
  • Artmış GFR → Kalsiyum renal atılımı artar

Fetal ve Neonatal Sonuçlar

DönemRisk
Antenatalİntrauterin büyüme geriliği, prematürite, düşük
Doğum sonrasıNeonatal hipokalsemi, tetani, nöbetler
MekanizmaAnne kanında yüksek kalsiyum → Fetal paratiroid baskılanır → Doğum sonrası rebounf hipokalsemi

Tanı Kriterleri

TestBulgular
Total serum kalsiyumYüksek (albümine göre düzelt!)
İyonize kalsiyumYüksek
PTHYüksek (inappropriately)
FosforDüşük
D vitaminiNormal veya düşük
24 saatlik idrarla CaArtmış (hiperkalsiüri)

Yönetim

DurumTedavi
Semptomsuz – hafif hiperkalsemi (<11 mg/dL)İzlem, hidrasyon, kalsiyum alımının kısıtlanması
Semptomatik veya >11-12 mg/dLCerrahi (paratiroidektomi) en güvenli dönem: 2. trimester
Acil durumIV hidrasyon, furosemid (kalsiyum atılımı ↑), nadiren kalsitonin
Gebelikte kontrendike ilaçlarBifosfonatlar, Cinacalcet (kalsimimetik)
Doğum sonrasıNeonatal Ca düzeyi izlenmeli (hipokalsemi riski)

Ayırıcı Tanı

  • Aile öyküsü varsa: FHH (Familial Hypocalciuric Hypercalcemia)
    • PTH ↑, Ca ↑ ama idrarla Ca atılımı düşüktür
  • Maligniteye bağlı hiperkalsemi
  • Süt alkali sendromu
  • Sarkoidoz (granülomlarda 1α-hidroksilaz aktivitesi)

Püf Noktası

Gebelikte hiperkalsemi + PTH yüksek → Primer hiperparatiroidi düşün.
Fetusta doğum sonrası tetani/nöbet varsa → anneye yönelik araştırma yapılmalı.
Tedavi seçeneği 2. trimesterde cerrahidir.