Organik bozukluklar (organik mental bozukluklar), beyin yapısında veya işlevinde belirgin bir fizyolojik bozukluk veya hasar sonucu ortaya çıkan psikiyatrik durumlardır. Bu bozukluklarda nörolojik ve bilişsel bulgular ön plandadır.

Organik bozukluklarda görülebilecek başlıca klinik bulgular

1-Bilişsel Bulgular (Kognitif Bozulmalar)

BelirtiAçıklama
Bilinç değişikliğiDalgalanan dikkat, uyku-uyanıklık döngüsünde bozulma (Deliryumda tipik)
Bellek bozukluğuÖzellikle yakın bellek kaybı sık görülür (Demanslarda belirgin)
AfaziDilin üretimi veya anlamasının bozulması
ApraksiMotor fonksiyonlar sağlam olmasına rağmen amaca yönelik hareketin yapılamaması
AgnoziDuyu organları sağlam olmasına rağmen nesne/tanıma güçlüğü (ör: yüz agnozisi)
Düşünce bozukluklarıOrganizasyon bozukluğu, düşünce yavaşlığı

2-Nörolojik / Nöropsikiyatrik Bulgular

BelirtiAçıklama
KonfüzyonZihinsel karışıklık, yer-zaman kişi oryantasyonunun kaybı
HalüsinasyonlarÖzellikle görsel halüsinasyonlar organik kökenli bozukluklarda daha sık
DelüzyonlarParanoya, aldatıcı inançlar (içgörü çoğunlukla bozulmuştur)
DisinhibisyonSosyal normlara aykırı davranışlar (frontal hasarda tipik)
Kişilik değişiklikleriAşırı duygusallık, apati, irritabilite
Motor yavaşlama / artmaParkinsonizm veya ajitasyon şeklinde görülebilir
Refleks değişiklikleriPrimordial reflekslerin geri gelmesi (örneğin: grasp refleksi)

Ayırt Edici Özellikler (Organik vs Psikiyatrik)

KriterOrganik Bozukluklarda
BaşlangıçGenellikle ani veya ilerleyici
Bilinç durumuDalgalanabilir, sıklıkla etkilenir
OryantasyonSıklıkla bozulmuştur
Nörolojik bulgularPozitif olabilir (ör: hemiparezi, refleks artışı)
Görsel halüsinasyonlarYaygındır
EEG / BT / MRGenellikle patoloji saptanır
SebepSomatik hastalık, travma, tümör, enfeksiyon, epilepsi vb.

En Sık Organik Psikiyatrik Bozukluklar:

  • Deliryum
  • Demans (Alzheimer, vasküler vb.)
  • Organik amnestik sendrom (Korsakoff gibi)
  • Frontal lob sendromları
  • Travmatik beyin hasarına bağlı davranışsal değişiklikler
  • Epilepsi sonrası psikozlar