TANIM
Nörotrofik keratit (NK): Kornea duyusunun azalması veya kaybı nedeniyle, kornea epitelinin normal yenilenme ve iyileşme kapasitesinin bozulması, bu durumun progresif olarak epitel defekti, stromal erozyon ve hatta kornea perforasyonuna kadar ilerlemesidir.
PATOFİZYOLOJİ
- Kornea, n. trigeminus’un 1. dalı (n. ophthalmicus) ile yoğun şekilde innervedir.
- Bu sinir hem duyusal uyarımı sağlar hem de epitelin trofizmini destekleyen nöropeptidleri taşır (Substance P, CGRP).
- Sinir hasarı olduğunda:
- Gözde refleks gözyaşı azalır
- Blink refleksi bozulur
- Epitelin beslenmesi yetersiz kalır
- Sonuç: Epitel defekti → ülserasyon → stromal erime → perforasyon
NEDENLERİ
| Kategori | Örnekler |
| Santral sinir sistemi hastalıkları | Beyin sapı tümörü, MS, inme |
| Trigeminal sinir hasarı | Trigeminal nöropati, herpes zoster ophthalmicus, HSV keratit, cerrahi (beyin cerrahisi, lazer refraktif cerrahi) |
| Cerrahi/Travma | LASIK, kornea nakli, radyasyon |
| Topikal ilaçlar | Uzun süreli anestezik/konservanlı damla kullanımı |
| Sistemik hastalıklar | Diabetes mellitus, Hansen hastalığı (lepra), nörolojik sendromlar |
KLİNİK EVRELER (Mackie sınıflaması)
| Evre | Klinik |
| Evre 1 | Epitel bozulması, punctate keratopati, hafif haze |
| Evre 2 | Persistan epitel defekti (PED), oval ve net sınırlı defekt |
| Evre 3 | Stromal erozyon, ülser, erime, perforasyon riski |
TANI
Klinik Bulgular:
- Gözde ağrı yoktur (duyu bozukluğu!)
- Kronik epitel defekti
- Gözde kızarıklık, fotofobi olmayabilir
- Kornea bulanıklığı veya stromal erime olabilir
Tanı Yöntemleri:
- Kornea duyusunun değerlendirilmesi: (von Frey kıl testi veya pamuk ucu)
- Fluorescein boyama: Epitel defekti gösterilir
- Slit-lamp: Defektin şekli ve derinliği değerlendirilir
- Altta yatan nedenlerin araştırılması (HSV seroloji, nörolojik muayene, MRG vs.)
TEDAVİ
Evreye göre yaklaşım:
| Evre | Tedavi |
| Evre 1 | Sık koruyucu suni gözyaşı, konserveransız; gözyaşı jeli veya merhem; çevresel koruma (gözlük, nem odası) |
| Evre 2 | Epitel defekti varsa: otolog serum damlaları (20–100%), platelet rich plasma, tarsorafi veya bandaj kontakt lens |
| Evre 3 | Ülser/perforasyon varsa: amniyotik membran nakli, konjonktival flap, sikotik ajanlar (NGF damlası: Cenegermin), gerekirse kornea grefti |
Yeni nesil tedaviler:
- Cenegermin (recombinant human Nerve Growth Factor – rhNGF): FDA onaylı, kornea sinir rejenerasyonunu destekler
- Amniyon membranı: iyileşme ortamı oluşturur
- Neurotrophic stimulantler: IGF-1, substance P analogları (araştırma düzeyinde)
NOTLAR
Kronik epitel defekti olan ama ağrısı olmayan göz → nörotrofik keratit düşün!
HSV ve VZV keratiti sonrası gelişen epitel defektleri → NK’ye evrilebilir!
LASIK sonrası geç dönemde görülen persistan epitel defekti de nörotrofik olabilir.