İntrakraniyal Damar Genişlemesi – Genel Başlıklar
1. Anevrizma (Fokal genişleme)
- Sakküler (berry) anevrizma → en sık
- Fusiform anevrizma → damar boyunca iğ biçimli genişleme
- Neden: damar duvarı zayıflığı
- Rüptür riski vardır (→ subaraknoid kanama)
2. Ektazi (Yaygın, difüz genişleme)
- Arteriyel dolikosektazi: damarların hem genişlemesi hem uzaması
- En sık: Baziler arter dolikosektazisi
- Bulgular: beyin sapı basısı, kraniyal sinir tutulumları, inme riski
- İlişkili hastalıklar:
- Hipertansiyon, yaşlanma
- Bağ dokusu hastalıkları (Marfan, Ehlers-Danlos)
- Fabry hastalığı gibi metabolik durumlar
3. Konjenital damar anomalileri / malformasyonları
- Arteriovenöz malformasyon (AVM): arterler ile venler arasında anormal bağlantı
- Venöz anjiyom, kavernom gibi yapılarla karışabilir
SINIFLANDIRMA – ÖZET TABLO
| Terim | Tanım | Risk | Görülme sıklığı |
| Sakküler anevrizma | Fokal balonlaşma | Yüksek rüptür riski | %90 |
| Fusiform anevrizma | Diffüz damar genişlemesi | Daha az rüptür | < %5 |
| Dolikosektazi | Genişleme + elongasyon | Bası, inme riski | Nadir |
| AVM | Arter-ven direkt bağlantı | Kanama riski | Genç erişkin |
| Diseksiyon | Damar duvarı yırtığı ile yalancı lümen | Akut inme riski | Özellikle vertebral arterde |
TANI YÖNTEMLERİ
| Yöntem | Açıklama |
| BT Anjiyografi (CTA) | Hızlı, yaygın kullanılır |
| MR Anjiyografi (MRA) | İyonize radyasyon içermez |
| DSA (Digital Subtraction Angiografi) | Altın standart (özellikle cerrahi planlamada) |
| Transkraniyal Doppler | Genişleme varlığı değil, hemodinamik bilgi verir |
KLİNİK ÖNEM
Genişleme hangi damarda?
| Damar | Olası durumlar |
| Anterior communicating artery | Berry anevrizma |
| Basilar arter | Dolikosektazi, tromboz, inme riski |
| İnternal carotid artery | PCoA anevrizması → CN III felci |
| Vertebral arter | Diseksiyon, fusiform anevrizma |
| Orta serebral arter (MCA) | Bifurkasyon anevrizması, rüptür riski |
TEDAVİ YAKLAŞIMLARI
- Asemptomatik küçük anevrizma: izlem (belirli boyut kriterleriyle)
- Rüptür riski yüksekse veya semptomatikse:
- Cerrahi klipleme
- Endovasküler koilleme
- Ektazi durumlarında:
- Medikal takip (kan basıncı kontrolü)
- Semptomatikse → nöroşirürji / girişimsel nöroloji değerlendirmesi
Klinik Notlar
İntrakraniyal damar genişlemesi deyince ilk akla anevrizma gelmeli
Basiler dolikosektazi + beyin sapı bulgusu → dikkat!
Sakküler anevrizma = en sık tip = subaraknoid kanamanın en sık nedeni
CN III felci + mydriasis + baş ağrısı → PCoA anevrizması düşün