Psödohipoparatiroidi (PHP)
- PTH normal veya yüksek olmasına rağmen böbrek ve kemikte PTH’ye direnç söz konusudur.
- Sonuçta, hipokalsemi + hiperfosfatemi gelişir.
Tipleri ve Genetik Özellikler
| Tip | Kalıtım | PTH Düzeyi | Klinik Özellikler | Açıklama |
| Tip 1a (Albright’s hereditary osteodystrophy) | Otozomal dominant | ↑ | Albright Herediter Osteodistrofi (AHO) + PTH direnç | GNAS1 gen mutasyonu; Gs protein defekti |
| Tip 1b | Otozomal dominant | ↑ | AHO yok + PTH direnç | GNAS gen imprinting defekti |
| Tip 2 | ? | ↑ | AHO yok, hafif tablo | cAMP yanıtı normal |
| Psödopsödohipoparatiroidi | Otozomal dominant | Normal | AHO var, PTH yanıt normal | GNAS mutasyonu; baba kaynaklı aktarım |
Klinik Bulgular (Tip 1a’da belirgindir)
- Hipokalsemi semptomları: Tetani, karpopedal spazm, parestezi
- Albright osteodistrofisi (AHO):
- Kısa boy
- Kısa metakarp/filanglar (özellikle 4. ve 5.)
- Yuvarlak yüz, obezite
- Subkapsüler katarakt
- Zihinsel retardasyon
- Diğer hormonlara direnç:
- TSH, LH/FSH gibi G protein aracılı hormonlara direnç olabilir
Laboratuvar Bulguları
| Parametre | Değer |
| Kalsiyum | ↓ |
| Fosfor | ↑ |
| PTH | ↑ |
| Mg | Normal |
| Vitamin D | Normal |
| cAMP yanıtı (idrar) | ↓ (Tip 1), normal (Tip 2) |
Radyolojik Bulgular
- Bazal gangliyon kalsifikasyonu
- Kısa 4. ve 5. metakarpal kemikler
- Subkapsüler lens kalsifikasyonları (katarakt)
Tedavi
- Kalsiyum ve aktif D vitamini (kalsitriol)
- Gerekirse fosfor bağlayıcı
- TSH direnci varsa levotiroksin
Soru:
5 yaşında erkek çocuk; kısa boy, yuvarlak yüz, tetani ve karpopedal spazm şikâyetiyle getiriliyor. El grafisinde 4. ve 5. metakarpal kemiklerin kısalığı saptanıyor. Lab: Ca: 6.2 mg/dL (↓), P: 6.2 mg/dL (↑), PTH: 190 pg/mL (↑). Tanınız nedir?
A) Primer hipoparatiroidi
B) D vitamini eksikliği
C) Psödohipoparatiroidi Tip 1a
D) Psödopsödohipoparatiroidi
E) Hipomagnezemi
Cevap: C) Psödohipoparatiroidi Tip 1a
Psödohipoparatiroidi Tipleri – Karşılaştırmalı Tablo
| Özellikler | Tip 1a (Albright’s hereditary osteodystrophy) | Tip 1b | Tip 2 | Psödopsödohipoparatiroidi |
| Kalıtım | Otozomal dominant | Otozomal dominant | Belirsiz | Otozomal dominant (baba kaynaklı) |
| GNAS1 Mutasyonu | ✅ (anne kaynaklı) | Yok (imprinting defekti) | Yok | ✅ (baba kaynaklı) |
| AHO (Albright osteodistrofisi) | ✅ | ❌ | ❌ | ✅ (PTH etkisi normal olmasına rağmen) |
| PTH’ye direnç | ✅ | ✅ | ✅ | ❌ (normal PTH yanıtı) |
| İdrar cAMP yanıtı | ↓ (bozuk) | ↓ (bozuk) | ✅ (normal) | ✅ (normal) |
| Kalsiyum düzeyi | ↓ | ↓ | ↓ | Normal |
| Fosfor düzeyi | ↑ | ↑ | ↑ | Normal |
| PTH düzeyi | ↑ | ↑ | ↑ | Normal |
| Diğer G-protein hormon dirençleri | ✅ (TSH, LH, FSH) olabilir | Bazen | ❌ | ❌ |
| Zihinsel gerilik | Olabilir | Genelde yok | Yok | Olabilir |
Notlar:
- AHO (Albright Herediter Osteodistrofi): kısa boy, yuvarlak yüz, obezite, kısa metakarp, mental retardasyon gibi dismorfik bulgularla tanınır.
- Psödopsödohipoparatiroidi: AHO vardır ama PTH etkisi normaldir, yani Ca/P/PTH normaldir.
- Tip 1a: En klasik tiptir
