Tüberküloz peritonit, karın zarının Mycobacterium tuberculosis ile enfekte olması sonucu gelişen nadir fakat önemli bir tüberküloz formudur. Klinik ve radyolojik görünümlerine göre 3 ana tipte sınıflandırılır:
1. Yaş (Eksüdatif/Asit Tip); En sık görülen tiptir. Karın boşluğunda seröz veya serofibrinöz asit birikir. Klinik: Subakut karın ağrısı, kilo kaybı, ateş, distansiyon. Fizik muayene: Matite, shifting dullness. BT/USG: Serbest veya lokalize asit; mezenterik kalınlaşma olabilir. Tanı: Asit sıvısında ADA yüksekliği, lenfosit baskın hücre sayısı; mikobakteri kültürü veya PCR ile kesin tanı.
2. Kuru (Fibrotik-Adheziv Tip); Peritonda kazeöz granulomlar, peritoneal kalınlaşma ve yoğun adezyonlar mevcuttur. Klinik: Daha kronik ve sessiz seyreder. Karın ağrısı ve barsak tıkanıklığı bulguları ön planda olabilir. BT: Omental cake (omental infiltrasyon), peritoneal kalınlaşma, barsak halkaları arasında yapışıklık. Cerrahi bulgu: Yaygın peritoneal nodüller ve yapışıklıklar.
3. Nodüler Tip; Peritonda yaygın veya fokal granülomatöz nodüller vardır.Nodüller bazen kitle etkisi yapabilir, bu nedenle malignite (özellikle over CA) ile karışabilir. Görüntüleme: Peritonda multipl nodüler lezyonlar, lenfadenopatiler. Laparoskopi genellikle tanıda belirleyicidir; nodüllerden biyopsi alınır.
Tanı için Önemli Yöntemler: Asit sıvısı analizi: ADA (>30–40 IU/L), lenfosit baskın hücre sayısı. Tüberkülin deri testi, Quantiferon test. BT ve USG görüntüleme. Tanısal laparoskopi: Doğrudan görüp biyopsi alınması en yüksek tanısal değere sahiptir. Histopatoloji: Kazeöz nekrozlu granülomlar.
Özet Tablo
| Tip | Belirgin Özellik | Klinik | Görüntüleme |
|---|---|---|---|
| Yaş (Asit) | Seröz asit | Akut/subakut distansiyon | Serbest asit |
| Kuru | Yapışıklık, fibrozis | Barsak tıkanıklığı | Omental cake |
| Nodüler | Granülomatoz nodüller | Malignite benzeri | Peritoneal nodüller |