Tanım
Tonsil kapsülü ile faringeal kaslar (özellikle superior konstriktör kas) arasında, enfeksiyonla oluşan pürülan koleksiyon.
Epidemiyoloji
- En sık adölesanlarda ve genç erişkinlerde görülür.
- Akut bakteriyel tonsillitin ilerleyici komplikasyonu.
- Kış aylarında artış gösterir.
Etyoloji
Polimikrobiyaldir. Anaeroblar ve aeroblar birlikte.
| Bakteri | Açıklama |
| Streptococcus pyogenes (Grup A beta hemolitik streptokok) | En sık |
| Staphylococcus aureus (MRSA dahil) | İkinci sırada |
| Anaeroblar (Peptostreptococcus, Fusobacterium) | Eşlik eder |
Klinik Bulgular
| Belirti | Açıklama |
| Şiddetli tek taraflı boğaz ağrısı | En sık |
| Trismus (ağız açmada zorluk) | Ayırt edici! |
| “Hot potato voice” (patates yutmuş gibi konuşma) | Karakteristiktir |
| Yutma güçlüğü / disfaji / sialore | Yaygındır |
| İpsilateral otalji (kulak ağrısı) | Referred pain |
| Ateş, halsizlik | Enfeksiyon bulguları |
| Tonsilin öne itilmesi, uvulanın kontralaterale itilmesi | En tipik fizik bulgu |
| Boyun lenfadenopatisi | Submandibuler ya da servikal |
Tanı
Klinik tanı esas
Ancak şüpheli durumlarda yardımcı yöntemler:
| Yöntem | Açıklama |
| USG (intraoral ya da transkutan) | Abse ile selüliti ayırır |
| BT (kontrastlı) | Derin boyun infeksiyonu ya da yayılım şüphesi varsa |
| Laboratuvar | Lökositoz, CRP, kültür (aspirat alınırsa) |
Tedavi
| Tedavi Bileşeni | Açıklama |
| Drenaj | En önemli basamak – iğne aspirasyonu veya insizyon |
| Antibiyotik | Ampisilin-sulbaktam veya klindamisin IV |
| Ağrı/ateş kontrolü | Parasetamol, ibuprofen |
| Cerrahi (tonsillektomi) | Rekürren vakalarda; ya da drenajla kontrol sağlanamazsa |
Not: Trismus varsa oral antibiyotik uygun değildir, IV tercih edilir.
Komplikasyonlar
- Parafaringeal apse
- Lemierre sendromu
- Mediastinit
- Aspirasyon
- Hava yolu obstrüksiyonu
| Özellik | PTA |
| Ateş + tek taraflı boğaz ağrısı | ✅ |
| Trismus + konuşma bozukluğu | ✅ |
| Uvula karşıya itilmiş | ✅ |
| Tedavi | Drenaj + antibiyotik |
| Ayırıcı tanı | Lemierre, parafaringeal apse, retrofaringeal apse |
Örnek Soru
13 yaşındaki bir çocuk, 3 gündür süren yüksek ateş, tek taraflı boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ve ağız açmada zorluk şikayetleriyle getiriliyor. Muayenede tonsilin öne doğru yer değiştirdiği, uvulanın karşı tarafa itilmiş olduğu görülüyor. En olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
🔘 A) Retrofaringeal apse
🔘 B) Tonsillit
✅ C) Peritonsiller apse
🔘 D) Lemierre sendromu
🔘 E) Mononükleoz