Tanım
Lemierre sendromu (LS), orofaringeal enfeksiyon (özellikle tonsillit/farenjit) sonrası, vena jugularis interna’nın septik tromboflebiti ve septik emboliler ile karakterizedir.
LS, İç juguler venin septik flebiti, orofaringeal enfeksiyona bağlı postanjinal sepsis, sepsis dahil postanjinal şok, Lemierre hastalığı, insan nekrobasillozu olarak da bilinir.
Etyoloji
- En sık: Fusobacterium necrophorum (anaerob Gram negatif basil)
- Diğer etkenler: Peptostreptokok, Bacteroides, Streptokoklar
Tromboflebite neden olan bakteriler, ağız ve boğazda yaşayan mikroorganizmaların tipik olarak normal bileşenleri olan anaerobik bakterilerdir. Fusobacterium türleri , özellikle Fusobacterium necrophorum , en sık neden olan bakterilerdir, ancak çeşitli bakteriler de suçlanmıştır. 1989 tarihli bir çalışma, Lemierres sendromunun %81’inin Fusobacterium necrophorum ile enfekte olduğunu , %11’inin ise diğer Fusobacterium türlerinden kaynaklandığını buldu.
MRSA, Lemierre enfeksiyonlarında da bir sorun olabilir.
Nadiren Lemierre sendromuna, Bacteroides fragilis ve Bacteroides melaninogenicus , Peptostreptococcus spp. , Streptococcus microaerophile , Staphylococcus aureus , Streptococcus pyogenes ve Eikenella corrodens gibi diğer (genellikle Gram negatif ) bakteriler neden olur
Lemierre sendromu, baş ve boyun bölgesinin enfeksiyonuyla başlar ve enfeksiyonun başlıca kaynakları palatin bademcikleri ve peritonsiller dokudur Genellikle bu enfeksiyon bir farenjittir (bir literatür incelemesinde bildirildiği üzere hastaların %87,1’inde görülmüştür) ve birkaç vakada bildirildiği üzere enfeksiyöz mononükleozdan önce gelebilir. Ayrıca kulak , mastoid kemik , sinüsler veya tükürük bezlerinin enfeksiyonlarıyla da başlatılabilir .
Birincil enfeksiyon sırasında, F. necrophorum enfeksiyon bölgesini kolonize eder ve enfeksiyon parafaringeal boşluğa yayılır. Bakteriler daha sonra internal juguler vene yayılabilecekleri peritonsiller kan damarlarını istila eder .
Bu damarda, bakteriler bu bakterileri içeren bir trombüs oluşumuna neden olur. Ayrıca, internal juguler ven iltihaplanır. Bu septik tromboflebit, vücudun diğer bölgelerine yayılan ve apseler ve septik enfarktüsler oluşturabilecekleri septik mikroembolilere yol açabilir. Embolilerin kendilerine yerleşebilecekleri ilk karşılaştıkları kılcal damarlar pulmoner kılcal damarlardır. Sonuç olarak, septik metastazların en sık tutulan bölgesi akciğerlerdir, bunu eklemler (diz, kalça, sternoklaviküler eklem , omuz ve dirsek) izler. Akciğerlerde, bakteriler apselere, nodüller ve kaviter lezyonlara neden olur. Plevral efüzyon sıklıkla mevcuttur. Septik metastaz ve apse oluşumunda rol oynayan diğer bölgeler kaslar ve yumuşak dokular, karaciğer, dalak, böbrekler ve sinir sistemidir (intrakraniyal apseler, menenjit).
Lipopolisakkarit gibi bakteriyel toksinlerin üretimi, beyaz kan hücreleri tarafından sitokinlerin salgılanmasına yol açar ve bu da sepsis semptomlarına yol açar . F. necrophorum, yaygın intravasküler koagülasyona ve trombositopeniye yol açabilen trombosit agregasyonuna neden olan hemaglutinin üretir
Klinik Özellikler
Çocuk ve ergenlerde görülür. En sık 15–25 yaş arasında.
1. Başlangıç:
- Boğaz ağrısı, ateş, tonsillit (viral gibi başlar)
2. İlk günlerde:
- Boyun ağrısı ve şişlik (jugular ven trombozu)
- Tortikolis, hassasiyet, trismus
- Çene altında veya SCM kası boyunca şişlik
3. Gelişen komplikasyon:
- Septik emboliler (özellikle akciğerlere):
- Dispne, öksürük, hemoptizi
- Göğüs BT’de nodüler infiltratlar, apse, plevral efüzyon
- Sepsis bulguları
Tanı
Klinik + Görüntüleme + Kültür
- Boyun BT / USG: V. jugularis interna’da trombüs
- Toraks BT: Septik emboliler, nodüller, plevral efüzyon
- Kültür: Kan kültürlerinde Fusobacterium necrophorum (%80-90 pozitif)
Tedavi
1. Antibiyotikler (uzun süreli, 3–6 hafta):
- Ampisilin-sulbaktam veya
- Piperasilin-tazobaktam veya
- Seftriakson + metronidazol
(anaerobları da kapsayan tedavi)
2. Antikoagülasyon:
- Tartışmalı, genellikle sadece yaygın trombüs / propagasyon varsa düşünülür.
3. Cerrahi drenaj gerekebilir (apse varsa).
| Başlık | Bilgi |
| En sık etken | Fusobacterium necrophorum |
| Başlangıç | Farenjit / tonsillit sonrası |
| Ana bulgu | V. jugularis interna trombozu + septik emboli |
| Görüntüleme | Boyun BT, Toraks BT |
| Tedavi | Geniş spektrum antibiyotik (anaerobları kapsayan) |
| Komplikasyon | Akciğer apsesi, sepsis, ölüm |
Soru Örneği:
17 yaşında bir hasta 5 gün önce başlayan boğaz ağrısı ve ateş nedeniyle başvuruyor. Bugün boynunda şişlik ve hassasiyet, ayrıca öksürük ve hemoptizi gelişmiş. Toraks BT’de bilateral nodüler infiltrasyonlar ve plevral efüzyon görülüyor. En olası tanı nedir?
🔘 A) Pnömoni
✅ B) Lemierre sendromu
🔘 C) Enfeksiyöz mononükleoz
🔘 D) Akut mediastinit
🔘 E) Subklaviyen tromboz
LEMIÈRRE SENDROMU
Oral floradaki anaerobik bakterilerin neden olduğu, orofaringeal enfeksiyonu takiben V. jugularis interna’nın septik tromboflebiti ve metastatik septik emboliler ile seyreden klinik tablo.
Etyoloji
| Bakteri | Özellik |
| Fusobacterium necrophorum | %81 olguda en sık neden; anaerob, Gram negatif, normal ağız florası |
| Diğer Fusobacterium türleri | %11 |
| MRSA | Nadir ama artan oranlarda tanımlanmakta |
| Bacteroides fragilis / melaninogenicus | Anaerob Gram (-) |
| Peptostreptococcus spp. | Anaerob Gram (+) kok |
| Streptococcus pyogenes | Grup A streptokok |
| Staphylococcus aureus | MRSA dahil |
| Eikenella corrodens | Ağız florasında yer alan anaerobik Gram (-) basil |
Spot: “Normal ağız florasında yer alan anaerobik Gram negatif basil” sorusuyla Lemierre’yi hedef alabilir.
Patogenez Özeti
- Orofaringeal enfeksiyon (boğaz, tonsil, peritonsiller alan)
- F. necrophorum, peritonsiller damarlara invazyon yapar.
- Enfeksiyon parafaringeal boşluğa yayılır → V. jugularis interna tutulur.
- Burada septik trombüs gelişir → septik emboliler yayılır.
Klinik Bulgular (Yayılım Sırasına Göre)
| Bölge | Bulgular |
| Başlangıç | Farenjit (%87), tonsillit, ateş, boğaz ağrısı |
| Boyun | SCM boyunca hassasiyet, şişlik, tortikolis |
| Akciğer | En sık emboli yeri; nodüler infiltratlar, apseler, hemoptizi |
| Eklemler | Diz, kalça, sternoklaviküler eklem |
| MSS | Menenjit, intrakraniyal apse |
| Diğer | Karaciğer, dalak, kaslar, cilt altı dokular |
Tanı Yöntemleri
- Boyun BT / Doppler USG: V. jugularis interna’da trombüs
- Toraks BT: Nodül, apse, kavite, plevral efüzyon
- Kan kültürü: F. necrophorum üretilebilir (%80+)
- CRP, lökositoz, trombositopeni görülebilir
- Gerekirse beyin BT/MR, eklem aspirasyonu
Tedavi (Uzun Süreli!)
| Tedavi | Açıklama |
| Antibiyotik | 3–6 hafta; ampisilin-sulbaktam, piperasilin-tazobaktam veya seftazidim/metronidazol |
| MRSA riski varsa | + Vankomisin |
| Antikoagülasyon | Tartışmalı; trombüs ilerliyorsa düşünülür |
| Cerrahi | Abse drenajı veya nadiren juguler ven ligasyonu |
Klinik Vaka İpucu
Genç hasta + boğaz ağrısı + ateş + boyun şişliği + pulmoner nodüler lezyonlar → Lemierre akla gelmeli!
Örnek Soru
16 yaşında erkek hasta 5 gün önce başlayan boğaz ağrısı ve ateş sonrası boynunda ağrı ve şişlik, ardından öksürük, hemoptizi ve nefes darlığı gelişiyor. Fizik muayenede SCM boyunca hassasiyet ve toraks BT’de bilateral nodüler infiltrasyonlar ve kaviter lezyonlar saptanıyor. En olası tanı nedir?
✅ A) Lemierre sendromu
🔘 B) Enfeksiyöz mononükleoz
🔘 C) Akut bakteriyel pnömoni
🔘 D) Peritonsiller abse
🔘 E) Toksik şok sendromu