26 yaşında kadın hasta, 5 gündür devam eden şiddetli kaşıntı ve gövdede yaygın döküntü şikayetiyle başvuruyor. Lezyonlar özellikle karın, sırt ve kollarında yer almakta ve geceleri daha belirgin kaşıntı yapmakta. Ateş, halsizlik gibi sistemik şikayeti bulunmamaktadır. Özgeçmişinde atopik dermatit veya alerji öyküsü yok. Herhangi bir yeni kozmetik, ilaç ya da deterjan kullanımı olmadığını belirtiyor. Ancak hasta, son günlerde yaşadığı apartman dairesinde sıkça fare gördüğünü ve apartman yönetiminin bir kemirgen ilaçlama çalışması yaptığını ifade ediyor. Fizik muayenede: Gövdede ve üst ekstremitelerde, eritamatöz papüller ve bazıları üzerinde ekskoriyasyonlar izleniyor. Parmak aralarında tipik uyuz tüneli veya lezyonu izlenmiyor.
Soru:
Bu hastadaki kaşıntı ve döküntülerin en olası etiyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sarcoptes scabiei
B) Cimex lectularius
C) Laelaps echidnina
D) Trombikülid akarlar (Hasat akarı)
E) Dermatofitoz
Doğru Yanıt: C) Laelaps echidnina
Fare teması + kaşıntı + gövdede yaygın papüller → Tipik olarak kemirgen akar dermatitini düşündürür.
Laelaps echidnina, sıçan ve fare gibi kemirgenlerin akarlarındandır ve farelerin ölmesiyle konaksız kalan akarlar insanlara geçerek yoğun kaşıntı ve döküntülere neden olur.
Diğer seçeneklerde:
Sarcoptes: Parmak araları, genital bölge; tüneller beklenir.
Cimex (tahtakurusu): Gece ısırığı, lineer dizilimli ısırıklar (kahvaltı-öğle-akşam).
Trombikülid akarlar: Açık arazide bulunur; tipik olarak bacak ve bel bölgesinde.
Dermatofitoz: Halkasal, sınırlı lezyonlar.
————————————-
Dikenli sıçan akarı, bilimsel adıyla Laelaps echidnina, insanlarda kemirgen akarı dermatitine neden olabilen bir akar türüdür.
Bu akar, adından da anlaşılacağı gibi, esasen sıçanlar ve fareler gibi kemirgenlerin parazitidir. Ancak, kemirgen konakçıların ortamdan uzaklaşması (örneğin ilaçlama sonrası) veya popülasyonlarının azalması durumunda, yeni bir kan kaynağı arayışıyla insanlara yönelebilirler.
İnsanlara geçtiğinde, Laelaps echidnina‘nın ısırıkları ciltte kaşıntılı, kızarık döküntülere ve lezyonlara yol açar. Bu durum “kemirgen akarı dermatiti” olarak bilinir ve oldukça rahatsız edici olabilir.
Laelaps echidnina birincil olarak kemirgenleri etkilese de, uygun koşullar oluştuğunda insanlarda da deri reaksiyonlarına neden olabilen bir akar türüdür.
Laelaps echidnina, yani dikenli sıçan akarı, kemirgenlerin (özellikle sıçanların) ektoparaziti olan bir akar (mite) türüdür ve insanlara da “kemirgen akarı dermatiti” şeklinde hastalık bulaştırabilir.
Aşağıda bu akarla ilgili kısa bir özet, ardından da vaka sorusu bulabilirsin:
Laelaps echidnina – Klinik Önemi
- Konakları: Genellikle sıçanlar, nadiren diğer kemirgenler.
- Bulaşma: İnsanlar, bu akarlarla enfekte olmuş kemirgenlerle veya yaşadıkları alanlarla (yatak, mobilya, depo vs.) temas sonrası enfekte olur.
- Hastalık: İnsanlarda “kemirgen akarı dermatiti” (rodent mite dermatitis) olarak kendini gösterir.
- Klinik:
- Şiddetli kaşıntı (pruritus)
- Deride eritemli papüller, urtiker benzeri döküntüler
- Lezyonlar genellikle gövde ve ekstremitelerde görülür.
- Sekonder enfeksiyon gelişebilir (kaşıma ile).
- Viral vektör olabilir, bazı hantavirüs veya rickettsial enfeksiyonlar ile teorik ilişkiler araştırılmaktadır, fakat bu insanlar için kanıtlanmamıştır.
Klinik Vaka Sorusu
Vaka:
52 yaşında kadın hasta, son 1 haftadır süren şiddetli kaşıntı, gövdede ve kollarında eritemli papüller nedeniyle dermatolojiye başvurur. Evinde son zamanlarda fare istilası olduğunu, birkaç gündür evde fare zehiri kullandığını belirtir.
Hasta, yeni kıyafet ya da deterjan kullanımı olmadığını, herhangi bir ilaç almadığını, yiyecek alerjisi bulunmadığını söyler. Ciltte kaşıntılı papüler lezyonlar dışında sistemik bulgu saptanmaz.
Soru:
Bu hastada aşağıdaki etkenlerden hangisi en olası olarak şikayetlerin sebebidir?
A) Sarcoptes scabiei
B) Cimex lectularius
C) Laelaps echidnina
D) Tunga penetrans
E) Dermatofit mantar
Doğru cevap: C) Laelaps echidnina
Ayırıcı Tanı:
| Etken | Klinik Özellik | Tipik Bulaşma |
| Sarcoptes scabiei | Parmak aralarında, genital bölgede kaşıntı, tünel izleri | Cilt teması |
| Cimex lectularius (Tahtakurusu) | Sıralı 3 ısırık (“kahvaltı, öğle, akşam”) | Gece ısırığı, kıyafet/çanta taşınması |
| Laelaps echidnina | Fare teması sonrası yaygın kaşıntı, papül | Kemirgen istilası |
| Tunga penetrans | Ayakta tek lezyon, penetrasyon | Kumlu toprak, Afrika/G.Amerika |
| Dermatofit | Yüzeyel mantar lezyonları | Nemli alanlar, spor salonu, hayvanlar |