Hapten bağlanması sonucu deride gelişen gecikmiş tipte hipersensitivite reaksiyonu (kontakt dermatit) immun sisteme aktaran aşağıdakilerden hangisidir?
a. Mast
b. Langerhans
c. Lenfosit
d. Epiteloid hücre
e. Monosit
(Cevap B)
Hapten bağlanması sonucu deride gelişen gecikmiş tipte hipersensitivite reaksiyonu olan kontakt dermatit‘i immün sisteme aktaran hücre b. Langerhans hücreleridir.
Langerhans Hücrelerinin Rolü
Kontakt dermatit, cildin belirli bir maddeye (alerjen) maruz kalmasıyla ortaya çıkan, gecikmiş tipte (Tip IV) bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur. Bu süreçte Langerhans hücreleri kritik bir rol oynar:
- Antijen Tanıma ve Yakalama: Kontakt dermatite neden olan maddeler, genellikle küçük moleküller olan haptenlerdir. Bu haptenler, cilde nüfuz ettikten sonra vücuttaki proteinlere bağlanarak immün sistemin tanıyabileceği antijenik kompleksler oluşturur. Derinin üst tabakasında (epidermis) bulunan Langerhans hücreleri, bu hapten-protein komplekslerini yakalar.
- Antijen İşleme ve Sunumu: Langerhans hücreleri, yakaladıkları antijenik kompleksleri işler ve bölgesel lenf düğümlerine göç eder. Lenf düğümlerinde, bu hücreler işlenmiş antijen parçalarını T lenfositlerine sunar.
- T Hücre Aktivasyonu ve Duyarlılaşma: T lenfositleri, sunulan antijenle karşılaştıklarında aktive olur ve çoğalmaya başlar. Bu ilk karşılaşma, bireyin o maddeye karşı duyarlılaşmasını sağlar.
- İltihabi Yanıt: Duyarlılaşmış bir kişi aynı maddeye tekrar maruz kaldığında, hafıza T hücreleri hızla çoğalır ve cilde göç ederek sitokinler (iltihabi kimyasallar) salgılar. Bu durum, ciltte kızarıklık, kaşıntı, kabarcıklar ve ödem gibi kontakt dermatit belirtilerine yol açar.
Diğer seçeneklerdeki hücreler farklı immün yanıt süreçlerinde rol oynar:
Mast hücreleri: Özellikle alerjik reaksiyonlarda (Tip I aşırı duyarlılık) histamin salgılayarak rol alırlar.
Lenfositler: Antijeni tanıyan ve immün yanıtı yürüten hücrelerdir, ancak antijeni ilk işleyen ve sunan hücreler değillerdir.
Epiteloid hücreler: Genellikle kronik inflamasyon ve granülom oluşumunda rol alan, makrofajlardan türeyen hücrelerdir.
Monositler: Kanda dolaşan ve dokularda makrofajlara dönüşebilen hücrelerdir; makrofajlar antijen sunumu yapabilse de, derideki birincil antijen sunan hücre Langerhans hücreleridir.
Soru Açıklaması:
Kontakt dermatit gibi Tip IV (gecikmiş tip) aşırı duyarlılık reaksiyonlarında, bağışıklık sistemini aktive eden temel hücre:
Langerhans hücreleri — Epidermiste yer alan antijen sunucu hücrelerdir (APC).
Haptenler nasıl etki eder?
- Hapten, kendi başına antijenik olmayan, ama vücut proteinlerine bağlandığında antijenik özellik kazanan küçük moleküllerdir.
- Deride bu hapten–protein kompleksini ilk tanıyan hücre:
👉 Langerhans hücresi
Langerhans Hücresi Ne Yapar?
| Özellik | Açıklama |
| Yer | Epidermis (özellikle stratum spinozum) |
| Görev | Antijen sunumu |
| Mekanizma | Hapten–protein kompleksini alır → MHC sınıf II ile sunar |
| Sonuç | T helper hücreleri aktive olur → inflamasyon başlar (48–72 saatte gelişir) |
| İlişkili patoloji | Kontakt dermatit, tüberkülin cilt testi |
Yanlış Seçenekler:
| Şık | Neden Yanlış? |
| a. Mast hücresi | Tip I (anafilaksi) reaksiyonlarda görevli (histamin salınımı) |
| c. Lenfosit | Etkili hücredir ama antijeni ilk tanıyan değildir |
| d. Epiteloid hücre | Granülom oluşturan makrofaj türevi hücredir, antijen sunmaz |
| e. Monosit | Dolaşımda yer alır; doku APC’si değildir |