Bel ve kalça cildinde yaygın, kırmızı, ciltten kabarık lezyonları olan 25 yaşındaki erkek hasta; son zamanlarda ortaya çıkan vertigo, dizartri, baş ağrısı, ellerinde ve ayaklarında uyuşma nedeniyle başvuruyor. Fizik muayenesinde kan basıncı: 130/80 mmHg, nabız: 78/dakika ölçülüyor ve cildinde yukarıda belirtilen bölgelerde anjiyokeratomlar saptanıyor. Hastanın serum kreatinin düzeyi 2,3 mg/dL bulunuyor. İdrar incelemesinde 1 g/gün proteinüri ve her alanda 8-10 eritrosit tespit ediliyor.
Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Von Hippel-Lindau hastalığı
B) Rubinstein-Taybi sendromu
C) Fabry hastalığı
D) Tuberoskleroz
E) Holt-Oram sendromu
Bu vakada yer alan anahtar bulgular şunlardır:
Erkek hasta, 25 yaşında
Vertigo, dizartri, baş ağrısı, distal paresteziler (ellerde ve ayaklarda uyuşma)
Ciltte anjiyokeratomlar (bel ve kalça bölgesinde, ciltten kabarık, kırmızı lezyonlar)
Serum kreatinin yüksekliği (2,3 mg/dL), proteinüri ve hematüri
Nörolojik ve renal tutulum
Bu bulgulara uyan tablo: Fabry hastalığı
Fabry hastalığı, X’e bağlı resesif geçen, α-galaktosidaz A eksikliğine bağlı lizozomal depo hastalığıdır. Globotriaosilseramid (Gb3) birikir.
Klinik özellikleri:
Anjiyokeratomlar (bel, kalça, genital bölge)
Nöropatik ağrılar ve paresteziler (özellikle distal ekstremitelerde)
Nefropati: Proteinüri, hematüri, ilerleyici böbrek yetmezliği
Nörolojik belirtiler: Vertigo, baş ağrısı, inme benzeri semptomlar
Kardiyak tutulum da zamanla gelişebilir (hipertrofi, aritmiler)
Diğer seçenekler neden elenir?
A) Von Hippel-Lindau: Retina, SSS ve böbrekte hemanjiyoblastomlar görülür ama anjiyokeratom, nöropati ve lizozomal hastalık yok.
B) Rubinstein-Taybi: Geniş baş parmak, mental retardasyon, karakteristik yüz bulguları—bu hasta ile uyumsuz.
D) Tuberoskleroz: Adenoma sebaceum (yüzde), nöbetler, mental retardasyon; anjiyokeratom yok, böbrek sorunları olabilir ama tablo farklı.
E) Holt-Oram sendromu: Üst ekstremite anomalileri ve konjenital kalp defektleriyle gider; renal veya cilt bulguları olmaz.
Doğru cevap: C) Fabry hastalığı
Bu 25 yaşındaki erkek hastanın sunduğu semptomlar ve bulgular, belirli bir genetik hastalığı güçlü bir şekilde işaret etmektedir. Hastada görülen ana özellikler şunlardır:
Cilt Lezyonları: Bel ve kalça cildinde yaygın, kırmızı, ciltten kabarık anjiyokeratomlar. Anjiyokeratomlar, küçük damarların genişlemesiyle oluşan kırmızı-mor renkli cilt lezyonlarıdır ve Fabry hastalığının tipik bulgularından biridir.
Nörolojik Semptomlar: Vertigo, dizartri (konuşma bozukluğu), baş ağrısı, ellerde ve ayaklarda uyuşma. Bu semptomlar, beyin ve sinir sistemi tutulumunu düşündürmektedir. Fabry hastalığı, serebrovasküler olaylara (inme, geçici iskemik ataklar) ve periferal nöropatiye yol açabilir.
Böbrek Tutulumu: Serum kreatinin düzeyinin yüksek olması (2,3 mg/dL) ve idrarda 1 g/gün proteinüri ile 8-10 eritrosit bulunması. Bu durum, ilerleyici böbrek yetmezliğine işaret eder. Fabry hastalığı, glomerüler filtrasyon yeteneğinde ilerleyici azalmaya yol açan karakteristik bir böbrek tutulumuna neden olur.
Bu klinik tablo, Fabry hastalığı ile oldukça uyumludur. Fabry hastalığı, lizozomal depolama hastalıklarından biridir ve alfa-galaktosidaz A (α-Gal A) enziminin eksikliği veya yetersizliği sonucu globotriaosilseramid (Gb3) adı verilen bir lipidin hücrelerde birikmesiyle karakterizedir. Bu birikim, başta kan damarları, böbrekler, sinir sistemi, kalp ve cilt olmak üzere birçok organ sistemini etkiler.
Diğer seçeneklere bakacak olursak:
A) Von Hippel-Lindau hastalığı: Hemanjioblastomlar (özellikle beyin, omurilik, retina), böbrek hücreli karsinomlar, feokromositoma ve pankreas kistleri ile karakterizedir. Ciltte anjiyokeratomlar veya bu tip nörolojik semptomların kombinasyonu tipik değildir.
B) Rubinstein-Taybi sendromu: Geniş başparmak ve ayak başparmakları, kısa boy, yüz dismorfizmi ve zihinsel gerilik ile karakterizedir. Bu hastanın semptomlarıyla uyuşmamaktadır.
D) Tuberoskleroz: Merkezi sinir sisteminde tüberler, yüzde anjiyofibromlar (adenoma sebaseum), böbreklerde anjiyomiyolipomlar, deride hipomelanotik maküller (ash-leaf lekeleri) ve kalpte rabdomiyomlar ile seyreder. Anjiyokeratomlar veya bu tip nörolojik semptomlar kombinasyonu primer değildir.
E) Holt-Oram sendromu: Kardiyak (kalp) ve üst ekstremite (kol ve el) anomalileri ile karakterize genetik bir hastalıktır. Bu hastanın bulgularıyla ilişkili değildir.
Bu nedenle, hastanın klinik bulguları (yaygın anjiyokeratomlar, ilerleyici böbrek yetmezliği, nörolojik semptomlar) göz önüne alındığında, en olası tanı Fabry hastalığıdır.