- Aflatoksinler, Aspergillus cinsi küflerin (özellikle Aspergillus flavus ve Aspergillus parasiticus) ürettiği doğal toksik bileşiklerdir.
- Bu küfler, uygun sıcaklık ve nem koşullarında (sıcak ve nemli iklimler) fındık, yer fıstığı, mısır, buğday, pirinç, baharatlar ve kuru meyveler gibi tarım ürünlerinde kolayca ürer.
- En bilinen ve kanserojenik olan türü Aflatoksin B1 (AFB1)‘dir.
Hepatosellüler Karsinoma (HCC) Etyolojisindeki Rolü:
- Aflatoksinler, insanlarda ve hayvanlarda güçlü karsinojen (kanser yapıcı) maddeler olarak kabul edilir.
- Özellikle karaciğer, aflatoksinlerin metabolize edildiği ana organdır ve bu metabolizma sırasında oluşan reaktif ara ürünler (epoksitler) DNA’ya zarar verir.
- Kronik aflatoksin maruziyeti, karaciğerde DNA hasarına, mutasyonlara ve sonunda hepatosellüler karsinoma (karaciğer kanseri) gelişimine yol açar.
- Özellikle Afrika ve Asya’nın tropikal ve subtropikal bölgelerinde, gıdalarda yüksek aflatoksin kontaminasyonunun olduğu bölgelerde HCC insidansı daha yüksektir.
TP53 Geni 249 Kodon Mutasyonu:
- TP53 geni, “tümör baskılayıcı gen” olarak bilinir ve hücre büyümesini, bölünmeyi ve apoptozu (programlı hücre ölümü) düzenleyerek kanserin gelişmesini önlemede kritik bir rol oynar. Genellikle “genomun koruyucusu” olarak adlandırılır.
- TP53 genindeki mutasyonlar, birçok kanser türünün gelişiminde önemli bir adımdır.
- Aflatoksin maruziyeti ile ilişkili HCC vakalarında, TP53 geninin 249. kodonundaki (R249S olarak da bilinir) bir mutasyon (Guanin’den Timin’e geçiş – G:C’den T:A’ya transversiyon) oldukça spesifik bir şekilde tespit edilmiştir.
- Bu mutasyon, aflatoksin B1’in DNA’ya bağlandığı ve hasara neden olduğu spesifik bir DNA bölgesini hedef aldığını gösteren güçlü bir biyobelirteçtir. Bu spesifik mutasyonun varlığı, aflatoksin maruziyetinin karaciğer kanseri etyolojisindeki rolüne dair güçlü kanıt sağlar.
Aflatoksinler, kontamine gıdalar yoluyla alındığında karaciğerde DNA hasarına neden olan güçlü kanserojenlerdir. Bu hasar, özellikle tümör baskılayıcı TP53 geninin 249. kodonunda, aflatoksin maruziyetine özgü bir mutasyonla ilişkilendirilmiştir. Bu mutasyon, aflatoksinlerin hepatosellüler karsinoma gelişiminde önemli bir etiyolojik faktör olduğunu gösteren çok güçlü bir kanıttır. Kronik Hepatit B virüsü enfeksiyonu ile birlikte aflatoksin maruziyeti, HCC riskini katlayarak artırır.