Aynı damar üzerinde veya farklı damarlarda, aynı anda farklı evrelerde vaskülit tablosu gösterebilen hastalık aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hipersensitivite vasküliti
B) Wegener granülomatozu
C) Temporal Arterit
D)Takayasu Arteriti
E) Poliarteritis nodoza
Poliarteritis nodoza (PAN), orta çaplı arterleri tutan nekrotizan vaskülit türüdür. Bu hastalıkta: Aynı hastada farklı damarlar farklı evrelerde (örneğin bazıları akut inflamasyon evresinde, bazıları iyileşme/fibroz evresinde) olabilir. Aynı damar üzerinde bile farklı evrelerde lezyonlar görülebilir. Bu, PAN’a özgü histopatolojik bir bulgudur ve tanıda ayırt edicidir.
“Farklı evrelerde vaskülit”, vaskülit hastalıkları içinde en karakteristik olarak Poliarteritis nodoza (PAN) ile ilişkilidir.
Farklı evrelerde vaskülit ifadesi, aynı hastada: Bazı damar segmentlerinde akut inflamasyon (fibrinoid nekroz, nötrofil infiltrasyonu), Diğer segmentlerde iyileşme süreci (intimal fibrozis, organizasyon), bazen de tam iyileşmiş fibrotik lezyonların eşzamanlı bulunması anlamına gelir.
PAN, epizodik (ataklarla seyreden) ve sistemik bir vaskülittir. Ataklar sırasında bazı damarlarda yeni lezyonlar gelişirken, önceden etkilenmiş damarlarda fibrozis ya da iyileşme süreci görülebilir. Bu durum, biyopsilerde aynı hastada birden fazla evrede vaskülit lezyonu saptanmasına neden olur.
Histopatolojik özellikleri;
Damar A: Fibrinoid nekroz, lökosit infiltrasyonu (akut evre)
Damar B: Granülasyon dokusu, organizasyon (subakut evre)
Damar C: Medial skar dokusu, intimada fibrozis (kronik evre)
****Bu özellik PAN’ı ayırt ettiren temel histopatolojik kriterlerden biridir.
Diğer şıkların kısa açıklamaları:
A) Hipersensitivite vasküliti: Genellikle küçük damarları tutar, genellikle akut evre hakimdir.
B) Wegener granülomatozu (Granülomatoz poliangiit): Küçük damarları tutar, granülomatoz inflamasyon görülür ama lezyonlar genellikle benzer evrededir.
C) Temporal arterit: Büyük damar tutulumu (özellikle temporal arter), histolojik olarak daha uniform evre gösterir.
D) Takayasu arteriti: Büyük damarları tutar, ancak farklı evrelerde lezyon saptanması PAN kadar tipik değildir.