Aynı kişide ikiden fazla otoimmün hastalığın bir arada görülebileceği bilinmektedir ancak bu durum kısmen anlaşılmıştır.
İki otoimmün hastalığın bir araya gelmesine poliotoimmünite denir. Yaygın örnekler arasında Sjögren sendromu ile sistemik lupus eritematozus ve otoimmün tiroidit ile romatoid artrit bulunur
Üç veya daha fazla otoimmün hastalığın birleşimine çoklu yada multipl otoimmün sendrom (MAS) denir ve ilk kez 1988’de tanımlanmıştır MAS’ta, durumlardan biri tipik olarak cildi etkiler ve vitiligo ve sedef hastalığı yaygın örneklerdir
Beş otoimmün hastalığın bir arada bulunması nadiren görülür
MAS, her biri birbiriyle birlikte görülme eğilimi gösteren spesifik hastalıklara karşılık gelen üç gruba ayrılır:
Tip 1 MAS, miyastenia gravis , timoma , polimiyozit ve dev hücreli miyokarditi içerir
Tip 2 MAS; Sjögren sendromu , romatoid artrit , primer safra sirozu , skleroderma ve otoimmün tiroid hastalığını içerir .
Tip 3 MAS, otoimmün tiroid hastalığı , myastenia gravis ve/veya timoma, Sjögren sendromu , pernisiyöz anemi, idiyopatik trombopenik purpura, Addison hastalığı , tip 1 diabetes mellitus, vitiligo , otoimmün hemolitik anemi , sistemik lupus eritematozus ve dermatitis herpetiformis’i içerir .
Genellikle tiroidit ile ilişkilendirilen vitiligo, MAS hastalarında sıklıkla ilk görülen deri hastalığıdır. Büllöz pemfigoid de cildi etkiler ve sedef hastalığı ve primer biliyer siroz ile birlikte görülebilir, ancak her iki durumla ilişkisinin sıklığı hala belirsizdir. Daha önce belirtildiği gibi, Sjögren sendromu sıklıkla sistemik lupus eritematozus ile birlikte görülür, ancak romatoid artrit ile bir ilişkisi de bildirilmiştir.
Sjögren sendromunun lenfoma riskini de artırdığı görülmüştür . Farklı kombinasyonlarda görülen diğer hastalıklar otoimmün hemolitik anemi, alopesi areata , multipl skleroz , ülseratif kolit ve sklerodermadır.
Daha yakın tarihli bir çalışmada, sistemik lupus eritematozus, romatoid artrit, dermatomiyozit ve Sjögren sendromunu içeren hastalık gruplarıyla daha fazla komorbidite örüntüsü bildirilmiştir . Kronik aktif hepatit ve primer biliyer siroz da görülmüştür; bu, bu karaciğer hastalıkları olan bazı hastalarda antinükleer antikorların varlığına bağlanabilir . Diğer komorbid gruplar arasında nörolojik hastalıklar (multipl skleroz, miyastenia gravis) ve gastrointestinal hastalıklar (ülseratif kolit, Crohn hastalığı ) yer almıştır. Her iki hastalık grubunun da intestinal malabsorpsiyon ve pernisiyöz anemi ile ilişkili olduğu görülmektedir.
Belirli otoimmün hastalıkların bir araya geldiğine dair kanıtlara rağmen, hastalarda MAS’ın klinik sunumu genellikle karmaşık ve girifttir. Hastalık kümelerinin teşhisi zordur çünkü bir kişi farklı durumları tanıyacak birden fazla uzmanı ziyaret ediyor olabilir. Bu nedenle, araştırmalarda görsel karakterizasyon, sağlık hizmeti sağlayıcılarının MAS’ı daha kolay tanımlamasına yardımcı olur.
Otoimmün hastalıkların hem bireysel kişilerde hem de ailelerde bir arada var olduğu gözlemlenmiştir Kadınların MAS’a yakalanma olasılığı daha yüksek olabilir çünkü genel olarak tek otoimmün hastalıklardan daha sık etkilenirler. Gerçekten de bazı çalışmalar yalnızca kadın popülasyonlarında yürütülmüştür Ayrıca, araştırma belirli uzmanlık alanlarındaki hastalıklara daha fazla odaklanıyor gibi göründüğünden, MAS yaygınlığını, dağılımını ve yatkınlığını daha iyi anlamak için daha geniş çalışmalara ihtiyaç vardır.
Otoimmün hastalığı olan hastaların yaklaşık yüzde 25’inde ek bir otoimmün hastalığa yakalanma riski vardır.
MAS Nedenleri ve Tetikleyicileri
MAS’a yol açan mekanizmalar hala büyük ölçüde bilinmemektedir. Tek otoimmün hastalıklar gibi, MAS da genetik olarak yatkın kişilerde birden fazla çevresel tetikleyici tarafından tetiklenebilir. MAS gelişiminde rol oynadığı görülen tetikleyiciler hem dışsal hem de içseldir ve bulaşıcı, immünolojik ve hatta psikolojik faktörleri içerir
Otoantikorlar, otoimmün hastalıkların ayırt edici özellikleridir ve Epstein-Barr virüsü gibi mikroorganizmalarla enfekte olmuş kişilerde tespit edilmiştir . Daha yakın zamanda, Koronavirüs hastalığının (COVID-19) etkeni olan şiddetli akut solunum yolu sendromuyla ilişkili koronavirüs 2 (SARS-CoV-2), otoimmünitenin gelişimiyle ilişkilendirilmiştir
Guillain-Barré sendromu ve Kawasaki hastalığı gibi otoimmün hastalıklar ile COVID-19 arasındaki ilişki hakkında daha fazla bilgi edinmek, birden fazla hastalık ilişkisi hakkında yararlı bilgiler sağlayarak daha iyi yönetim stratejilerine yol açacaktır
Multiple autoimmune syndromes (AIDs, autoimmune diseases; AAbs, autoantibodies; SARDs, systemic autoimmune rheumatic diseases)
Genetik çalışmalar , çeşitli otoimmün hastalıklarla paylaşılan duyarlılık genlerini tanımlamıştır
Tip 1 diyabet, çölyak hastalığı, juvenil idiyopatik artrit ve ülseratif kolit dahil olmak üzere çocukluk çağında başlayan on otoimmün hastalık için yürütülen bir meta-analiz , tanımlanan gen bölgelerinden 19’unun en az üç otoimmün hastalıkla paylaşıldığını ortaya koymuştur
Son kanıtlar, otoimmüniteyi , bir kişinin otoimmün hastalıkların patofizyolojisinde dış (stres, yiyecek, enfeksiyonlar) ve iç (iltihap, bağırsak mikrobiyotası) faktörlere yaşam boyu maruz kalması olarak tanımlanan eksposom ile ilişkilendirmiştir
Bu çalışmalar MAS’ı bir hastalık varlığı olarak ele almasa da yazarlar, mikrobiyom bozulması gibi faktörlerin birden fazla otoimmün bozukluğa yol açabileceğini belirtmişlerdir