Genellikle yetersiz beslenmeden kaynaklanan tiamin eksikliğinde transketolaz aktivitesi azalır . Beriberi , biyotin-tiamine duyarlı bazal gangliyon hastalığı (BTBGD) , Wernicke-Korsakoff sendromu ve diğerleri de dahil olmak üzere çeşitli hastalıklar tiamin eksikliği ile ilişkilidir
Wernicke-Korsakoff sendromunda hiçbir mutasyon gösterilemese de tiamin eksikliğinin yalnızca transketolazının tiamin için afinitesi azalmış olanlarda Wernicke-Korsakoff sendromuna yol açtığına dair bir gösterge vardır. Bu şekilde transketolazın aktivitesi büyük ölçüde engellenir ve sonuç olarak pentoz fosfat yolunun tamamı inhibe edilir.
SDDHD- Short Stature, Developmental Delay, and congenital Heart Defects (Kısa Boy, Gelişimsel Gecikme ve Konjenital Kalp Kusurları) olarak da bilinen Transketolaz Eksikliğinde, hastalığa TKT genindeki kalıtsal otozomal resesif mutasyon neden olur. Gelişimsel gecikme ve zihinsel engellilik, gecikmiş veya eksik konuşma, kısa boy ve konjenital kalp kusurları gibi bebeklik döneminde belirgin semptomları olan nadir bir pentoz fosfat metabolizması bozukluğu. Bildirilen ek özellikler arasında diğerlerinin yanı sıra hipotoni, hiperaktivite, stereotipik davranış, oftalmolojik anormallikler, işitme bozukluğu ve değişken yüz dismorfizmi yer alır.
Laboratuvar analizi, plazma ve idrar poliollerinin (eritritol, arabitol ve ribitol) ve idrar şeker-fosfatlarının (riboz-5-fosfat ve ksiluloz/ribuloz-5-fosfat) yükseldiğini gösterir. “5 hastanın tümünden alınan hücre ekstraktları, rezidüel TKT aktivitesinin olmadığını veya düşük olduğunu gösterdi.
Boyle ve diğerleri bazı dokulardaki düşük TKT aktivitesinin, muhtemelen aynı fonksiyona sahip başka bir proteinden kaynaklanabileceğini, TKT eksikliğinin nedenini açıklayabileceğini öne sürdüler. TKT önemli bir enzim olmasına rağmen yaşamla uyumludur.”
Yoğun alkol kullanımı bulunan 57 yaşında erkek hasta unutkanlık şikâyeti ile hastaneye başvuruyor. Yapılan değerlendirmede konfüzyon ve ataksi tespit ediliyor.
Aşağıdaki laboratuvar incelemelerinden hangisi kliniğin açıklanmasında diğerlerinden daha fazla katkı sağlar?
A) Eritrosit transketolaz aktivitesi ********
B) GGT aktivitesi
C) Karbonhidrat defisit transferrin düzeyi
D) Riboflavin düzeyi
E) Niasin düzeyi
Bahsedilen klinik tablo tiamin eksikliğidir. Tiamin eksikliği genellikle eşlik eden bir klinik durum sonucunda oluşur (alkolizm, kısa barsak send. vb), teşhis için eritrositlerde transketolaz aktivitesi ölçülür.
Tiamin eksikliğinden kaynaklanan beriberi ve Wernicke-Korsakoff hastalığındaki nörolojik ve psikolojik semptomların sebebi sinir sisteminde glukoz oksidasyonun azalması, Krebs döngüsünün efektif olarak kullanılamaması ve sinir sisteminin ATP üretiminin azalmasıdır. Tiamin yetersizliğinde piruvat kanda sıklıkla yükselmiş olarak bulunur.
Karbonhidrat defisit transferrin ve GGT düzeyi alkol kullanım bozukluklarında kullanılan belirteçlerdir.
Tiamin, Riboflavin ve Niasin gibi suda eriyen vitaminlerin kan düzeyleri klinik olarak anlam taşımadığı için ölçülmez, genelde kullandıkları bir enzim aktivitesine bakılarak klinik yarar sağlanır.