Glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) gıda alımına bağlı olarak ince bağırsaklarda bulunan L hücrelerinden salgılanır ve glukoz bağımlı insülin sekresyonuna neden olur. GLP-1 ayrıca beyin sapındaki nukleus traktus solitariusda bulunan küçük bir nöron topluluğunda nörotransmitter olarak sentezlenmektedir. Şu anda eksendin-4, liraglutid ve liksisenatid gibi GLP-1 reseptör agonistlerinin Tip 2 diabetes mellitus (T2DM) tedavisinde kullanılmaları onaylanmıştır. Beyinde dağılımı nedeniyle GLP-1 reseptörlerinin nöronal aktivitenin kontrolünde santral rol oynadığı ve beyin dokusunda koruyucu etkili olabileceğini öne sürülmüştür. Çeşitli çalışmalarda GLP-1 analoglarının deneysel Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve inme modellerinde tedavi edici etkili olduğu bildirilmiştir. GLP-1 beyinde bir büyüme faktörü olarak etki eder ve nörit büyümesini sağlar, oksidatif stres ve apoptozisi azaltıcı etki göstermektedir. GLP-1 reseptör agonistleri kan beyin bariyerini geçebilir ve vagal affarent uyarıdan bağımsız olarak beyin fonksiyonlarını etkiler. Santral GLP-1 sisteminin gıda alımının kontrolünde rol oynadığı açıktır. İnsan ve deney hayvanlarında periferal ve santral GLP-1 uygulamasının gıda alımını azalttığı artan kanıtlarla desteklenmektedir. Üstelik GLP-1 ile iştahın azaltılması ve uzun süreli bu peptid uygulamasının vücut ağırlığında azalmaya neden olması nedeniyle GLP-1 türevi ilaçların obezite tedavisinde kullanımları da onaylanmıştır.
Glukagon benzeri peptit analogları veya Glukagon benzeri peptid (GLP) agonistleri, bir membran GLP reseptörüne bağlanır. Bunun sonucunda pankreasın beta hücrelerinden insülin salınımı artar. Endojen GLP’nin yarı ömrü yalnızca birkaç dakikadır, dolayısıyla GLP’nin bir benzeri pratik olmayacaktır. 2019 itibarıyla AACE , metforminden sonra en çok tercih edilen anti-diyabetik ajanlar olarak SGLT2 inhibitörleriyle birlikte GLP-1 agonistlerini listeliyor. Liraglutid , tip 2 diyabetli hastalarda majör advers kardiyovasküler olay riskinin azaltılması konusunda FDA onayı aldığından, kardiyovasküler hastalığı olan diyabetik hastalarda birinci basamak olarak düşünülebilir. 2011 Cochrane incelemesindeGLP-1 agonistleri, plaseboyla karşılaştırıldığında HbA1c’de yaklaşık %1’lik bir azalma gösterdi. GLP-1 agonistleri de beta hücre fonksiyonunda iyileşme göstermektedir ancak bu etki tedavi durdurulduktan sonra da sürmez. Çalışmaların süresinin kısa olması nedeniyle bu inceleme, uzun vadeli olumlu veya olumsuz etkilerin değerlendirilmesine izin vermedi.
1-Exenatide (aynı zamanda Byetta olarak pazarlanan Exendin-4), tip 2 diyabetin tedavisi için onaylanan ilk GLP-1 agonistidir . Eksenatid bir GLP analoğu değil, daha ziyade bir GLP agonistidir. Eksenatid GLP ile yalnızca %53 homolojiye sahiptir, bu da onun DPP-4 tarafından bozunmaya karşı direncini arttırır ve yarı ömrünü uzatır. [28] 2011 tarihli bir Cochrane incelemesi, insülin glarjin, günde iki kez 10 µg eksenatid, sitagliptin ve pioglitazon ile karşılaştırıldığında 2 mg Eksenatid ile HbA1c’de %0,20 daha fazla azalma olduğunu göstermiştir. Eksenatid , liraglutid ile birlikte glukagon benzeri peptit analoglarına göre daha fazla kilo kaybına yol açtı.
2-Günde bir kez insan analoğu olan (%97 homoloji) Liraglutide , Victoza markası altında Novo Nordisk tarafından geliştirilmiştir . Ürün , 3 Temmuz 2009’da Avrupa İlaç Ajansı (EMEA) tarafından ve 25 Ocak 2010’da ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylandı. 2011 tarihli bir Cochrane incelemesi, insülin glarjin ile karşılaştırıldığında 1,8 mg liraglutid ile %0,24 daha fazla HbA1c azalması, günde iki kez 10 µg eksenatid, sitagliptin ve rosiglitazondan %0,33 daha fazla azalma gösterdi. Liraglutid , eksenatid ile birlikte glukagon benzeri peptit analoglarına göre daha fazla kilo kaybına yol açtı.
3-Taspoglutid şu anda Hoffman-La Roche ile Faz III klinik deneylerindedir .
4-Lixisenatide (Lyxumia) Sanofi Aventis
5-Semaglutide (Ozempic) (sözlü versiyon Rybelsus’tur)
6-Dulaglutide ( Trulicity ) – haftada bir kez
7-Albiglutid (Tanzeum) – haftada bir kez
Bu ajanlar aynı zamanda mide hareketliliğinde de azalmaya neden olabilir; bu da zamanla azalma eğiliminde olan bulantı gibi yaygın bir yan etkinin sorumlusudur.