Paraquat (herbisit) zehirlenmesinde en korkulan geç komplikasyon hangisidir?
A) Pulmoner fibrozis
B) Periferik noropati
C) Optik norit
D) Hipoglisemi
E) Methemoglobinemi
Doğru cevap A) Pulmoner fibrozis seçeneğidir.
Paraquat, tarımda yabani otları kurutmak için kullanılan, dünya genelinde ve ülkemizde yüksek mortaliteye (ölüm oranına) sahip oldukça toksik bir herbisittir (ot öldürücü ilaç).
Ölümcül Riskin Patofizyolojisi ve Klinik Seyri
- Akciğer Akümülasyonu (Akciğerde Birikme): Paraquat, vücuda alındıktan sonra aktif transport mekanizmalarıyla (poliamin taşıyıcıları) akciğerdeki Tip I ve Tip II alveolar epitel hücrelerinde seçici olarak birikir ve kandaki konsantrasyonunun 10 katına kadar ulaşır.
- Redoks Döngüsü ve Oksidatif Stres: Hücre içine giren paraquat, sürekli bir redoks döngüsüne girerek hücre içi elektronları çalar ve aşırı miktarda Süperoksit radikali (O₂⁻) ve hidrojen peroksit (H₂O₂) üretir. Bu durum ağır lipid peroksidasyonuna ve hücresel yıkıma yol açar.
- Pulmoner Fibrozis (Geç Komplikasyon): Akut fazda gelişen akciğer hasarı, alımdan birkaç gün ila birkaç hafta sonra progresif (ilerleyici) pulmoner fibrozise (akciğerin tamamen nedbeleşmesi ve sertleşmesi) dönüşür. Hasta oksijen alamayarak ağır bir hipoksi ve solunum yetmezliği (asfiksi) ile hayatını kaybeder.
Tedavide Kritik Klinik İnci (TUS Sorusu Olabilir)
Paraquat zehirlenmesinde akciğer hasarını ve serbest oksijen radikallerinin üretimini artıracağı için hastaya proaktif olarak Oksijen (O₂) tedavisi verilmesi KESİNLİKLE KONTRENDİKEDİR. Oksijen tedavisi ancak hastanın parsiyel oksijen basıncı (PaO₂) hayati sınırın altına düştüğünde (derin hipoksi) zorunlu olarak ve en düşük dozda verilmelidir.