Çölyak hastalığı ince bağırsağın emilim yüzeyine (villuslara) zarar verdiği için besinlerin kana geçişini bozar. Bu durum, eksikliğin türüne göre farklı anemi tiplerine yol açar:
1. Demir Eksikliği Anemisi (En Sık Görülen)
- Neden Olur? Demir, ağırlıklı olarak ince bağırsağın ilk kısımlarından (duodenum ve üst jejunum) emilir. Çölyak hasarı ilk olarak ve en şiddetli şekilde bu bölgede başladığı için demir emilemez.
- Önemi: Çölyak hastalarının önemli bir kısmında, hiçbir sindirim sistemi şikayeti olmasa bile tek bulgu tedaviye dirençli demir eksikliği anemisi olabilir.
- Anemi Tipi: Mikrositer (küçük hücreli) anemi.
2. Folat (Folik Asit) Eksikliği Anemisi
- Neden Olur? Folat da tıpkı demir gibi ince bağırsağın üst kısımlarından (jejunum) emilir. Dokuların hasar görmesi folat eksikliğine yol açar.
- Anemi Tipi: Makrositer / Megaloblastik (büyük hücreli) anemi.
3. B12 Vitamini Eksikliği Anemisi
- Neden Olur? B12 vitamini ince bağırsağın son kısmı olan ileumdan emilir. Çölyak hastalığında hasar çok yaygınsa veya ince bağırsağın son kısımlarına kadar ilerlemişse (yaygın enterit) B12 emilimi de bozulur.
- Anemi Tipi: Makrositer / Megaloblastik (büyük hücreli) anemi.
Diğer Görülebilecek Anemi Türleri
- Kronik Hastalık Anemisi: Çölyak, vücutta sürekli bir bağışıklık sistemi aktivasyonuna ve inflamasyona (iltihaba) neden olur. Bu kronik inflamasyon, vücudun demiri doğru kullanmasını engelleyerek kronik hastalık anemisine yol açabilir (Normositer anemi).
- Mikst (Karışık) Anemi: Hastada aynı anda hem demir eksikliği (hücreleri küçültür) hem de B12/folat eksikliği (hücreleri büyütür) bulunabilir. Bu durumda kan sayımında hücre boyutu (MCV) normal görünebilir ancak hücrelerin boyut dağılımı (RDW) çok geniştir.