Tümör Lizis Sendromu (TLS) Laboratuvar Kriterleri
Laboratuvar olarak TLS tanısı koymak için, kemoterapi başlangıcından 3 gün önce veya 7 gün sonra aşağıdaki 4 kriterden en az 2 tanesinin bulunması gerekir:
| Elektrolit / Parametre | Değişim Yönü | Cairo-Bishop Sınır Değeri | Mekanizma (Neden Olur?) |
|---|---|---|---|
| Ürik Asit | Hiperürisemi | ≥ 8.0 mg/dL (veya bazale göre %25 artış) | Hücre çekirdeğindeki nükleik asitlerin (pürinler) yıkılması ve karaciğerde ürik aside dönüşmesi. |
| Potasyum | Hiperkalemi | ≥ 6.0 mEq/L (veya bazale göre %25 artış) | Hücre içinin ana katyonu olan potasyumun, hücre zarının parçalanmasıyla aniden kana salınması. |
| Fosfat | Hiperfosfatemi | ≥ 4.5 mg/dL (çocuklarda ≥ 6.5) (veya %25 artış) | Malign hücrelerin sitoplazmasında normal hücrelere göre çok daha fazla bulunan fosfatın kana karışması. |
| Kalsiyum | Hipokalsiyemi | ≤ 7.0 mg/dL (veya bazale göre %25 azalış) | Kana salınan fazla fosfatın kalsiyuma bağlanarak Kalsiyum-Fosfat kristalleri oluşturması ve kalsiyumu çökertmesi. |
Kritik Sınav İpucu: Klinik TLS Nedir?
Sadece laboratuvar değerlerinin bozulması “Laboratuvar TLS” olarak adlandırılır. Eğer bu tablonun üzerine aşağıdaki klinik komplikasyonlardan en az biri eklenirse buna Klinik TLS denir:
- Akut Böbrek Hasarı: Ürik asit ve kalsiyum-fosfat kristallerinin böbrek tübüllerini tıkaması sonucu gelişir (Kreatinin artışı veya idrar çıkışında azalma).
- Kardiyak Aritmi / Ani Ölüm: Özellikle hiperkalemi ve hipokalsiyemi kalbin elektriksel aktivitesini bozarak ölümcül aritmi riskini (ventriküler taşikardi/fibrilasyon) doğurur.
- Nöbet / Tetani: Ağır hipokalsiyemi nöromüsküler irritabiliteyi artırarak kas kasılmalarına (tetani) ve nöbetlere yol açar.
Tedavi ve Profilaksi (Spot Bilgi)
- Hidrasyon: En önemli adımdır. Kristaloidlerin çökmesini engellemek için agresif sıvı tedavisi verilir. İdrar çıkışı yakından izlenir.
- Rasburikaz: Ürik asidi suda çözünürlüğü yüksek olan allantoine çeviren rekombinant urat oksidaz enzimidir. G6PD eksikliği olanlarda hemoliz yapabileceği için kontrendikedir! (Geçmiş konunuzla mükemmel bir klinik bağlantı).
- Allopürinol: Ksantin oksidaz inhibitörüdür, yeni ürik asit oluşumunu engeller ancak var olanı temizleyemez.