1. Temel Bozukluk: Pansitopeni ve Ekzokrin Pankreas Yetmezliği
- Kistik fibrozisten sonra çocukluk çağının en sık ekzokrin pankreas yetmezliği nedenidir.
- Kemik iliği yetmezliği zemininde gelişen sitopeniler arasında kronik veya aralıklı nötropeni en belirgin olanıdır; ancak zamanla tam bir pansitopeni tablosuna ilerleyebilir. Hematolojik malignite (özellikle MDS ve AML) riski belirgin şekilde yüksektir.
2. Genetik Defekt: RNA Metabolizması ve Ribozom Oluşumu
- Hastaların %90’ından fazlasında SBDS (Shwachman-Bodian-Diamond Syndrome) geninde mutasyon saptanır.
- Bu genin kodladığı protein, 60S ribozomal alt biriminin olgunlaşmasında ve RNA metabolizmasında kritik rol oynar. Dolayısıyla SDS, bir ribozomopati (ribozom sentez ve fonksiyon bozukluğu) hastalığıdır.
3. Ana Klinik Bulgu: Doğumdan İtibaren Yağ Malabsorbsiyonu
- Pankreasın asiner hücrelerinin yerini yağ dokusunun alması (lipomatöz dejenerasyon) sonucu gelişir.
- Bebeklerde doğumdan itibaren başlayan, steatore (yağlı, kötü kokulu dışkılama), kilo alamama, büyüme geriliği ve kronik ishal en tipik klinik sunumdur. Yaşla birlikte pankreasın bu ekzokrin fonksiyonlarında kısmi bir düzelme görülebilir.
4. Laboratuvar: Eksik Enzimler (Serum Amilaz ve Tripsinojen)
- Ekzokrin disfonksiyonun bir göstergesi olarak serum amilaz, lipaz ve izoamilaz düzeyleri düşüktür.
- Özellikle 3 yaşın altındaki çocuklarda serum tripsinojen düşüklüğü tanısal açıdan çok değerlidir. Ayrıca dışkıda fekal elastaz seviyesi de düşük saptanır.
Ek Kritik Spot: İskelet Anomalileri
- Bilgilerinize ek olarak sınavlarda ayırt edici bir diğer bulgu metafizer kondrodizplazi (özellikle femur başı ve kaburgalarda iskelet anomalileri) ve buna bağlı kısa boydur.