Tiroid hormonu sentez aşamalarındaki genetik kusurları ifade eden dishormonogenezis, konjenital hipotiroidi vakalarının yaklaşık %10-15’inden sorumludur ve otozomal resesif geçiş gösterir.
Bu grupta en sık görülen defektler ve özellikleri şunlardır:
1. İyod Organifikasyon Defekti (En Sık Neden)
- Mekanizma: İyodürün, tiroid folikül hücresi içine alındıktan sonra tiroid peroksidaz (TPO) enzimi aracılığıyla aktif iyoda dönüştürülmesi (peroksidasyon) ve tiroglobulindeki tirozin kalıntılarına bağlanması (organifikasyon) sürecinin bozulmasıdır.
- Genetik: Genellikle TPO geni mutasyonlarına bağlıdır.
- Perklorat Deşarj Testi: Bu defektin varlığını göstermede Perklorat Deşarj Testi pozitif sonuç verir (radyoaktif iyot alımından sonra perklorat verilince, organifiye olamamış iyot tiroid bezinden hızla [%20’den fazla] dışarı atılır).
2. Pendred Sendromu
- Özelliği: SLC26A4 (PDS) genindeki mutasyon nedeniyle folikül membranındaki iyot transportörü (pendrin) kusurludur.
- Klinik: Bu durum parsiyel bir organifikasyon defektine yol açar. Klasik triad olarak konjenital hipotiroidi (guatr ile birlikte) ve sensörinöral işitme kaybı (iç kulakta koklear malformasyon/genişlemiş vestibular akuedukt) ile karakterizedir.
3. Diğer Dishormonogenezis Nedenleri
Sıklık sırasına göre peroksidasyon/organifikasyon defektini takip eden diğer nadir kusurlar şunlardır:
- Sodyum-İyot Simportör (NIS) Defekti: İyodun tiroid bezine aktif transportunun (yakalanmasının) bozulması. Tiroid/tükürük bezi radyoaktif iyot tutulum oranı düşüktür.
- Tiroglobulin (TG) Sentez ve Transport Defektleri: Bezin büyümesine (guatr) rağmen serum tiroglobulin düzeyinin saptanamayacak kadar düşük olması ile ipucu verir.
- İyodotirozin Deiyodinaz (DEHAL1) Defekti: Sentez sırasında açığa çıkan MIT ve DIT’in deiyodinasyon ile geri dönüştürülememesi ve idrarla iyot kaybına yol açması.