Her iki tabloda da hastalar aşırı idrara çıkma (poliüri) ve aşırı su içme (polidipsi) şikayetleriyle başvurur. Ancak psikojenik polidipsi psikolojik kaynaklı aşırı su alımına bağlıyken, Dİ antidiüretik hormon (ADH) eksikliği veya direncine bağlıdır.
Su Kısıtlama Testi Protokolü ve Yanıtlar
Test, hastaya belirli bir süre su verilmemesi (kısıtlama) ve ardından eksojen ADH (Desmopressin / dDAVP) enjekte edilmesi olmak üzere iki aşamadan oluşur.
| Parametre / Aşama | Psikojenik Polidipsi | Santral Diabetes İnsipidus | Nefrojenik Diabetes İnsipidus |
|---|---|---|---|
| Başlangıç Plazma Osmolalitesi | Genellikle Düşük / Normal-Düşük (<280 mOsm/kg) | Genellikle Yüksek / Normal-Yüksek (>295 mOsm/kg) | Genellikle Yüksek / Normal-Yüksek (>295 mOsm/kg) |
| 1. Aşama: Su Kısıtlama Sonrası İdrar Osmolalitesi | Yükselir (>600 mOsm/kg) (Vücut ADH üretebildiği için idrarı konsantre eder) | Yükselmez / Düşük kalır (<300 mOsm/kg) (ADH eksik olduğu için idrar konsantre edilemez) | Yükselmez / Düşük kalır (<300 mOsm/kg) (Böbrek ADH’a yanıt vermediği için idrar konsantre edilemez) |
| 2. Aşama: Desmopressin (dDAVP) Sonrası İdrar Osmolalitesi | Değişmez veya Hafif Artar (Zaten maksimum konsantrasyona yakındır) | Belirgin Artış Gösterir (>%50 artış) (Eksik olan hormon dışarıdan verilince böbrek yanıt verir) | Artış Gösterilmez veya Çok Az Artar (<%10-45 artış) (Dışarıdan ADH verilse bile böbrek reseptörleri dirençlidir) |
Önemli Klinik İpuçları ve İstisnalar
- Kronik Polidipsinin Etkisi: Psikojenik polidipsisi olan hastalar uzun yıllar boyunca aşırı su içtikleri için böbrekteki medüller osmotik gradyanı “yıkayabilirler” (washout etkisi). Bu nedenle, psikojenik polidipsi hastalarında su kısıtlaması sonrası idrar osmolalitesi bazen tam olarak >600 mOsm/kg seviyesine çıkamayabilir (300-600 arasında kalabilir).
- Güvenlik Önlemi: Su kısıtlama testi sırasında gerçek Dİ hastaları hızla dehidrete olabilir ve ciddi hipernatremi gelişebilir. Bu yüzden test sırasında hastanın vücut ağırlığı, kan basıncı, plazma sodyumu ve plazma osmolalitesi saat başı çok sıkı takip edilmelidir. Vücut ağırlığı %3-5’ten fazla düşerse test derhal sonlandırılmalıdır.