MS Tanı Parametrelerinin Klinik ve Sınav Değerleri
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG): MS şüphesinde en duyarlı, en spesifik ve ilk başvurulması gereken altın standart incelemedir. Tanıda güncel McDonald Kriterleri kullanılır. Tipik olarak korpus kallozuma dik yerleşimli, periventriküler yerleşimli demiyelinizan plaklar (Dawson Parmakları) izlenir. Aktif (yeni) plaklar gadolinyum kontrast maddesi tutar.
- Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) Analizi: BOS’ta İntratekal IgG İndeksi artışı ve özellikle izoelektrik odaklamada Oligoklonal Bant (OKB) Tip 2 pozitifliği (BOS’ta var, serumda yok) intratekal plazma hücresi aktivasyonunu gösterir. McDonald kriterlerinde tanıyı destekleyen güçlü bir laboratuvar kanıtıdır.
- Uyarılmış Potansiyeller (Evoked Potentials): Özellikle Görsel Uyarılmış Potansiyeller (VEP), optik sinirdeki subklinik (sessiz) demiyelinizasyonu göstermede çok değerlidir. Demiyelinizasyona bağlı olarak ileti hızı yavaşlar ve VEP trasesinde P100 latansında uzama (gecikme) izlenir.
- Elektromiyografi (EMG): EMG, alt motor nöron, periferik sinir ve kas hastalıklarını (örn. ALS, nöropatiler, miyopatiler) değerlendirmek için kullanılır. Bir Merkezi Sinir Sistemi (MSS) hastalığı olan MS’in tanısında veya takibinde EMG’nin yeri yoktur.
26 yaşında kadın hasta, sol gözünde ağrılı görme kaybı ve sağ bacağında uyuşukluk şikayetleriyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Hastanın öyküsünden 1 yıl önce de sağ kolunda 3 hafta süren ve kendiliğinden düzelen güçsüzlük atağı olduğu öğreniliyor. Çekilen Kranial MRG’de periventriküler ve jukstakortikal yerleşimli, korpus kallozuma dik uzanan multipl demiyelinizan plaklar saptanıyor.
Bu hastanın tanısal süreci ve tetkiklerinin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Hastada santral sinir sistemi demiyelinizasyonunu düşündüren lezyonların zamanda ve mekanda dağılım ilkelerini göstermede en duyarlı ve ilk tercih edilmesi gereken inceleme kontrastlı kranial ve spinal MRG’dir.
B) Hastanın BOS incelemesinde intratekal IgG indeksinde artış ve serumda bulunmayan, sadece BOS’a özgü oligoklonal bantların (OKB) gösterilmesi tanıyı güçlü bir şekilde destekler.
C) Görsel uyarılmış potansiyel (VEP) incelemesinde, optik sinirdeki demiyelinizasyona bağlı olarak P100 dalgasının latansında belirgin bir uzama saptanması beklenir.
D) Klinik tabloda şüphede kalınan olgularda, periferik sinir iletim hızlarını ve motor ünite potansiyellerini değerlendirmek amacıyla acilen iğne elektromiyografisi (EMG) planlanmalı ve tanı EMG bulgularına göre kesinleştirilmelidir.
E) Kranial MRG’de izlenen periventriküler plaklar, patolojik olarak aksonların etrafındaki miyelin kılıfının lenfosit ve makrofaj infiltrasyonu ile hasarlanması sonucu (demiyelinizasyon) oluşur.
Doğru Cevap: D
Detaylı Açıklama
D şıkkı yanlıştır (Cevap): Multipl Skleroz, tamamen Merkezi Sinir Sistemini (beyin ve medulla spinalis) tutan bir hastalıktır. İğne EMG’si veya periferik sinir iletim çalışmaları ise Periferik Sinir Sistemini, nöromüsküler kavşağı ve kasları değerlendirir. Bu nedenle MS tanısında, ayırıcı tanısında veya klinik takibinde EMG’nin hiçbir yeri ve değeri yoktur.
A şıkkı doğrudur: MRG, MS şüphesinde en yüksek duyarlılığa sahip ve klinikte ilk başvurulan görüntüleme yöntemidir. McDonald kriterlerinin temelini oluşturur.
B şıkkı doğrudur: BOS’ta oligoklonal bant pozitifliği ve IgG indeksi artışı, MSS içinde lokalize bir immün yanıtı (intratekal sentez) yansıtır ve MS için çok karakteristiktir.
C şıkkı doğrudur: VEP testinde miyelin kaybı nedeniyle elektriksel ileti yavaşlar. Bu durum traselerde latans uzaması (P100 dalgasının geç çıkması) olarak kendini gösterir. Amplitüd ise aksonal kayıp olmadıkça görece korunur.
E şıkkı doğrudur: MS’in temel patolojisi, MSS beyaz cevherinde inflamatuar hücrelerin (T hücreleri, makrofajlar) miyelin kılıfına saldırmasıyla karakterize perivenöz demiyelinizan plaklardır.