Doku göçü (migrasyonu) yapan ve bu nedenle belirgin eozinofiliye yol açan en önemli parazitler
1. Akciğer Göçü (Loeffler Sendromu) Yapan Nematodlar
Bu parazitlerin larvaları bağırsaktan kana geçer, akciğerlere ulaşır (burada eozinofilik infiltrasyona yani Loeffler Sendromu’na yol açar), ardından tekrar yutularak bağırsağa yerleşir. Sınavlarda “NASo” veya “Anas” olarak kodlanır:
- Necator americanus (Kancalı kurt)
- Ascaris lumbricoides (Dev bağırsak solucanı)
- Strongyloides stercoralis (İplik kurdu)
- Ancylostoma duodenal (Kancalı kurt)
2. Doğrudan Doku / Organ Göçü Yapan Diğer Önemli Parazitler
- Toxocara canis / cati (Visceral Larva Migrans): İnsanda erişkin hale gelemez, larvaları karaciğer, akciğer ve göz gibi dokularda sürekli göç ederek en yüksek eozinofili düzeylerine neden olan parazitlerden biridir.
- Trichinella spiralis: Çiğ etlerle alınan larvalar kan yoluyla çizgili kaslara göç eder ve orada kistleşir. Şiddetli kas ağrısı ve yüksek eozinofili yapar.
- Fasciola hepatica (Karaciğer Kelebeği): Bağırsaktan geçip karaciğer dokusunu (parankimini) yırtarak safra yollarına göç eder. Akut dönemde çok yüksek eozinofili görülür.
- Schistosoma türleri: Serekyalar deriden invaze olur, akciğer ve karaciğer göçü yaptıktan sonra venöz pleksuslara yerleşir (Akut dönemde Katayama sendromu ve eozinofili yapar).
- Echinococcus granulosus (Kist Hidatik): Dokuda kist oluşturur. Kist rüptüre (patlama) olduğunda veya cerrahi müdahalede anafilaksi ve ani eozinofili patlaması yaşanır.
Sınavlar İçin Kritik İpucu (Ters Köşe Sorular)
Sadece bağırsak lümeninde yaşayan, doku invazyonu ve migrasyonu yapmayan parazitler eozinofiliye (veya çok hafif) neden OLMAZLAR.
Sorularda “Hangisi eozinofili yapmaz?” diye gelirse genelde şu şıklar aranır:
- Enterobius vermicularis (Kıl kurdu): Sadece lümendedir, göç yapmaz.
- Giardia lamblia: Bağırsak mukozasına sadece yapışır, invaze olmaz.
- Taenia saginata (Sığır tenyası): Lümen içinde yaşar (Ancak dokuda kist yapan Taenia solium / Sistikersoz eozinofili yapabilir).
1-Ortak Özellik (Migrasyon): Eozinofiliye yol açan parazitlerin temel özelliği, gelişim süreçlerinde dokuları istila etmesi (invazyon), kana karışması ve organlar arasında göç etmesidir (migrasyon). Sadece bağırsak lümeninde kalan, dokuya geçmeyen parazitler genellikle belirgin bir eozinofiliye neden olmaz.
2-Enzim Salgılanması: Parazitler insan dokularının içine sızabilmek için sistein proteaz adı verilen özel bir eritici enzim salgılar.
3-İmmün Yanıt ve Üretim: Vücut bu enzim ve doku hasarına karşı IL-5 (İnterlökin-5) sinyal molekülünü salgılayarak yanıt verir. IL-5 ise kemik iliğini uyararak eozinofil yapımını ve kana salınımını tetikler.