Soru: Kontamine içme suyunun içilmesiyle bulaşan, yerleştiği derin bağ dokusunda bir yıl içinde olgunlaşan ve dişileri yumurtalarını (larvalarını) bırakabilmek için dermise göç eden en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dracunculus medinensis
B) Onchocerca volvulus
C) Loa loa
D) Toxocara canis
E) Brugia malayi
Doğru Cevap: A) Dracunculus medinensis
Bulaşma Yolu: Larva taşıyan Cyclops (su piresi) cinsi kopepodların bulunduğu kontamine içme sularının yutulmasıyla bulaşır.
Klinik Tablo (Dermise Göç ve Vezikül): Erişkin dişi solucan (boyu 1 metreye kadar uzayabilir) üremek için genellikle alt ekstremitelere (bacak ve ayak bileği çevresi) göç eder. Burada salgıladığı toksik maddelerle deride ağrılı bir vezikül/bül (blister) oluşturur.
Suyla Temas ve Larva Çıkışı: Hasta ağrıyı ve yanmayı hafifletmek için ayağını suya soktuğunda bül patlar; dişi solucanın uterusundan binlerce aktif larva (L1) suya salınır.
Geleneksel Tedavi Tekniği: İlaçla tedavisi tam olarak yerleşmemiştir. En bilinen tedavi yöntemi, deriden dışarı uzanan solucanın küçük bir çubuğa/kibrite her gün birkaç santimetre dolanarak yavaşça ve koparılmadan vücuttan çekilmesidir.
Tıp Sembolü İlişkisi: Tıbbın sembolü olan çubuğa sarılı yılan figürünün (Asklepios’un Asası), antik çağlarda uygulanan bu çubuğa Medine solucanı dolama tekniğinden türediğine inanılır.
Diğer Çeldirici Seçeneklerle Karşılaştırması
Soru kökenlerinde Dracunculus ile karışabilecek diğer doku nematodlarının ayırıcı özellikleri şunlardır:
- Onchocerca volvulus: Simulium (kara sinek) sokmasıyla bulaşır. “Nehir körlüğü” ve deride subkutan nodüller yapar.
- Loa loa: Chrysops (geyik sineği) sokmasıyla bulaşır. Göz konjonktivasından göç etmesiyle (“göz solucanı”) ve Calabar şişlikleriyle bilinir.
- Wuchereria bancrofti / Brugia malayi: Sivrisinek sokmasıyla bulaşır. Lenf kanallarını tıkayarak “Fil hastalığına” (Elefantiyazis) neden olur.
Soru 1: Dracunculus medinensis (Mekanizma / Konak İlişkisi)
Soru: Sahra altı Afrika’da bir saha görevinde bulunan hekim, yerel halkta alt ekstremitelerde ağrılı büller (vezikül) ve bu büllerin patlamasıyla ortaya çıkan ülseröz yaralar tespit etmiştir. Hastaların ağrıyı dindirmek için ayaklarını nehir suyuna soktuklarında yaradan beyaz, ipliksi parazitlerin çıktığı ve suya çok sayıda larva salındığı gözlenmiştir.
Bu parazitin yaşam döngüsü ve bulaşma mekanizması düşünüldüğünde, insanların paraziti almasına neden olan enfekte kopepodların (Cyclops) içinde barındırdığı ve insanda enfeksiyonu başlatan parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mikrofilaria
B) Kamçılı trofozoit
C) L3 dönemi larva
D) Siliatlı mirasidyum
E) Sarkokist
Doğru Cevap: C
- Açıklama: Dracunculus medinensis larvaları (L1) suya salındıktan sonra ara konakçı olan Cyclops (su piresi) tarafından yutulur. Cyclops içinde L3 dönemi larva (enfektif form) haline dönüşürler. İnsanlar bu su pirelerini içeren kontamine suları içtiğinde enfeksiyonu L3 larvası ile alırlar. Kamçılılar veya mikrofilaria formları bu parazitte görülmez.