Karaciğer Sirozu ve Diüretik Seçimi
Soru:
Dekompanse karaciğer sirozu ve yaygın asiti olan 58 yaşında bir erkek hasta, asit tedavisi amacıyla takibe alınıyor. Bu hastada potasyum kaybettirici bir loop diüretiği (örneğin yüksek doz Furosemid) tedavisine bağlı olarak metabolik alkaloz gelişiyor. Birkaç gün sonra hastanın bilincinin bulandığı ve flappy tremor (asteriks) geliştiği gözleniyor.
Bu hastada metabolik alkalozun hepatik ensefalopatiyi (koma) tetiklemesindeki temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
A) Alkalozun kan-beyin bariyeri geçirgenliğini doğrudan artırması
B) Sistemik alkaloz nedeniyle ekstraselüler alanda (H+) iyonlarının azalması sonucu, tübüler ve doku düzeyinde amoniyumun (NH4+) amonyağa (NH3) dönüşerek hücre içine ve merkezi sinir sistemine difüzyonunun artması
C) Furosemidin üre döngüsü enzimlerini doğrudan inhibe etmesi
D) Alkaloz tablosunun böbrekte glutaminaz aktivitesini baskılayarak amonyak üretimini tamamen durdurması
E) Geri emilen amonyağın karaciğerde doğrudan üreye dönüşüm hızının artması
Doğru Cevap: B
Karaciğer sirozlu bir hastaya asetazolamid vermek H+ salınımını azaltarak idrarı alkalileştirir ve amonyağı kana geri iter. Diğer taraftan hastaya furosemid gibi loop diüretikleri kontrolsüz verilirse bu kez vücutta metabolik alkaloz (sistemik alkemi) gelişir. Ortamda hidrojen (H+) azalınca, yüklü ve zararsız olan Amonyum (NH4+) iyonu, yüksüz ve hücre zarından kolayca geçebilen gaz formundaki Amonyak (NH3) haline dönüşür. Bu gaz formu beyin dokusuna kolayca sızarak hepatik ensefalopatiyi (komayı) başlatır.