TCA intoksikasyonunda ölümcül risk esas olarak hangi mekanizmaya bağlıdır?
A) GABA-A aktivasyonu
B) Hızlı sodyum kanal blokajı
C) Beta-2 agonizm
D) MAO inhibisyonu
E) Dopamin reseptör blokajı
Doğru cevap B) Hızlı sodyum kanal blokajı seçeneğidir [nih.gov].
Trisiklik antidepresan (TCA) zehirlenmesinde hastanın hayatını kaybetmesine yol açan en önemli ve birincil mekanizma, kalpteki voltaj kapılı hızlı sodyum (Na+) kanallarının bloke edilmesidir [nih.gov].
Ölümcül Riskin Patofizyolojisi
- Kardiyotoksisite: Sodyum kanallarının bloke olması, kalbin ileti sisteminde (His-Purkinje) ve miyokardında faz 0 depolarizasyon hızını yavaşlatır. Bu durum EKG’de QRS genişlemesi, sağ aks sapması ve aVR’de belirgin R dalgası ile kendini gösterir [nih.gov].
- Ölümcül Aritmiler: İletinin yavaşlaması kalpte re-entry (yeniden giriş) odakları yaratır. Bu durum Ventriküler Taşikardi (VT), Ventriküler Fibrilasyon (VF) ve asistoli gibi ölümcül aritmileri tetikler.
- Miyokardiyal Baskılanma: Hücre içine sodyum girişinin azalması kalbin kasılma gücünü (kontraktilitesini) düşürerek dirençli hipotansiyon ve kardiyovasküler kollapsa (şoka) yol açar.
Diğer Şıkların Elenme Nedeni
- GABA-A Aktivasyonu (A): TCA’lar aksine GABA-A reseptör antagonistidir. Bu antagonist etki, nöbet (konvülsiyon) eşiğini düşürerek nöbet gelişimine yol açar.
- Beta-2 Agonizm (C): TCA’ların beta reseptörler üzerinde agonist etkisi yoktur; alfa-1 reseptörlerini bloke ederek vazodilatasyon ve hipotansiyon yaparlar.
- MAO İnhibisyonu (D): TCA’lar serotonin ve noradrenalin geri alımını (reuptake) bloke eder, MAO enzimini inhibe etmezler.
- Dopamin Reseptör Blokajı (E): Bazı TCA’ların hafif dopaminerjik etkileri olsa da, bu etki klinik intoksikasyon tablosundaki ani ölüm riskinden sorumlu değildir.