Hiperparatiroidi-jaw tümör (HPT-JT) sendromu, doğrudan CDC73 (eski adıyla HRPT2) genindeki inaktive edici germline mutasyonlardan kaynaklanır. Bu tümör baskılayıcı genin kodladığı parafibromin proteinindeki kayıplar, sendromun tanısında görülen en temel ve karakteristiktir.
HPT-JT Sendromunun Özellikleri
- Gen: CDC73 (1q31.2 kromozomu)
- Kalıtım: Otozomal dominant
- Temel Bulgular: Primer hiperparatiroidizm (paratiroid adenomu veya karsinomu) ve çenede osifiye fibromlar [1]
Hiperparatiroidi-jaw tümör (HPT-JT) sendromu tanısında görülmesi en olası genetik mutasyon, CDC73 (eski adıyla HRPT2) tümör baskılayıcı genindeki germline (eşey hücreli) inaktive edici mutasyonlardır.
Bu nadir otozomal dominant geçişli sendrom hakkında öne çıkan önemli tıbbi bilgiler şunlardır:
Genetik ve Mekanizma
- Sorumlu Gen: CDC73 geni, kromozom 1q31.2 bölgesinde yer alır.
- Protein Üretimi: Bu gen, hücre büyümesini ve proliferasyonunu düzenleyen parafibromin proteinini kodlar.
- Mutasyon Türü: En sık görülenler, proteinin erken sonlanmasına (truncation) yol açan frameshift (çerçeve kayması) veya nonsense (anlam kaybı) mutasyonlarıdır. Bu durum parafibromin fonksiyonunun kaybına neden olur.
Temel Klinik Özellikler
HPT-JT sendromunda mutasyona bağlı olarak üç ana dokuda tümör ve lezyon gelişme riski yüksektir:
- Primer Hiperparatiroidizm (PHPT): Hastaların %95’e yakınında paratiroid adenomu veya hiperplazisi gelişir. En kritik nokta, sporadik vakalara kıyasla bu hastalarda paratiroid karsinomu (kanseri) riskinin ciddi oranda yüksek olmasıdır.
- Çene Tümörleri (Jaw Tumor): Hastaların yaklaşık %30-50’sinde mandibula (alt çene) veya maksillada (üst çene) iyi huylu ossifying fibroma (kemikleşen fibrom) görülür.
- Böbrek ve Uterus Patolojileri: Böbrek kistleri, hamartomlar ve kadın hastalarda uterus tümörleri (leiomyomlar, adenokarsinomlar) eşlik edebilir.
Bu nedenle, özellikle genç yaşta çene lezyonları ve agresif seyirli primer hiperparatiroidizm saptanan hastalarda kesin tanı için CDC73 genetik taraması altın standarttır.