Pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH) tanısı konulan hastalarda sağ kalp kateterizasyonu sırasında yapılan vazoreaktivite testi pozitif sonuçlanırsa, ilk basamak tedavi yüksek doz kalsiyum kanal blokerleridir (KKB). Bu grupta en sık tercih edilen ve kılavuzlarca önerilen spesifik ajanlar nifedipin, diltiazem, felodipin ve amlodipindir.
Klinik Yaklaşım ve Önemli Ayrıntılar
- Verapamil Kontrendikedir: Negatif inotropik (kalbin kasılma gücünü azaltan) etkisi çok güçlü olduğu ve sağ kalp yetmezliğini kötüleştirebileceği için verapamil PAH tedavisinde kesinlikle kullanılmamalıdır.
- Yüksek Doz İhtiyacı: PAH’ta kullanılan KKB dozları, sistemik hipertansiyon tedavisindeki dozlardan çok daha yüksektir. Hastanın tolere edebildiği en yüksek doza kadar (örn. nifedipin için 120-240 mg/gün, diltiazem için 240-720 mg/gün, amlodipin için 20 mg/gün) kademeli olarak çıkılması gerekir.
- İlaç Seçimi Kriteri: Hastanın bazal kalp hızına göre seçim yapılır. Taşikardik hastalarda kalp hızını düşürmek için diltiazem tercih edilirken, bradikardik veya normal ritimli hastalarda dihidropiridin grubu (nifedipin, amlodipin veya felodipin) seçilir.
- Düşük Pozitiflik Oranı: PAH hastalarının sadece %10 civarında vazoreaktivite testi pozitif çıkar ve bu hastaların da yalnızca yarısında KKB tedavisine uzun dönemli, kalıcı yanıt alınır.
Yanıt Değerlendirmesi ve Takip
KKB başlanan hastalar 3 ila 6 ay sonra klinik, fonksiyonel (WHO Sınıf I-II) ve hemodinamik parametrelerle (sağ kalp kateterizasyonunun tekrarlanması) yeniden değerlendirilmelidir. Eğer hasta KKB tedavisi altında tam iyileşme göstermiyorsa, vakit kaybetmeden diğer spesifik PAH tedavilerine (endotelin reseptör antagonistleri, fosfodiesteraz-5 inhibitörleri veya prostasiklin analogları) geçilmelidir.