Vernet sendromu, foramen jugulare düzeyinde IX. (n. glossopharyngeus), X. (n. vagus) ve XI. (n. accessorius) kraniyal sinirlerin birlikte etkilenmesi sonucu gelişen klinik tablodur.

En sık nedenleri:

Glomus jugulare (paraganglioma)
Schwannom
Meningiom
Kafa tabanı metastazları
Nazofarenks kanseri
Kafa tabanı kırıkları
Osteomiyelit
Juguler foramen tümörleri

Foramen jugulare anatomisi

Foramen jugulare iki ana kompartımandan oluşur:

1. Pars nervosa (anteromedial)

İçeriği:

N. glossopharyngeus (IX)
İnferior petrozal sinüs

2. Pars vascularis (posterolateral)

İçeriği:

N. vagus (X)
N. accessorius (XI)
Sigmoid sinüs → V. jugularis interna başlangıcı

Tutulan sinirler

IX. Kraniyal sinir (Glossopharyngeus)

Motor

M. stylopharyngeus

Yutmanın faringeal fazı bozulur.

Duyu

Orofarenks
Tonsil
Dil arka 1/3

Öğürme refleksinin afferent kolu kaybolabilir.

Tat

Dil arka 1/3

Parasempatik

Parotis bezi; Sekresyon azalabilir.

X. Kraniyal sinir (Vagus)

Motor

Yumuşak damak
Farenks
Larinks

Ses kısıklığı, Disfaji, Aspirasyon, Nazal konuşma

Muayene

Yumuşak damak; Lezyon tarafında düşer. Uvula Sağlam tarafa deviye olur.

Larinks

Vokal kord paralizisi

Ses kısıklığı

Nefesli ses

XI. Kraniyal sinir (Accessorius)

İnnerve ettiği kaslar:

Sternocleidomastoideus
Trapezius

Bulgular

Başını karşı tarafa çeviremez. Omuz elevasyonu zayıftır. Omuz düşüklüğü gelişir. Skapulada aşağı sarkma görülebilir.

Klinik bulgular

IX

Disfaji
Öğürme refleksi azalması
Dil arka 1/3 duyu kaybı

X

Ses kısıklığı
Aspirasyon
Nazal konuşma
Vokal kord paralizisi
Damak paralizisi

XI

Omuz düşüklüğü
SCM güçsüzlüğü
Trapezius atrofisi
Başı karşı tarafa çevirememe

Muayene bulguları

Uvula

Lezyon sağdaysa Sol tarafa deviye olur. Çünkü sağlam taraf damak kasları daha güçlü çekmektedir.

Öğürme refleksi

Afferent, IX., Efferent, X dir. Her ikisi de bozulabilir.

Ses

Boğuk, Nefesli, Zayıf

Omuz

Dirence karşı kaldırılamaz.

SCM

Sağa dönemez veya sola dönemez (lezyon tarafına göre).

Tanı

Laringoskopi

Tek taraflı vokal kord paralizisi

MR

Juguler foramen kitlesi

BT

Kemik destrüksiyonu

EMG

XI. sinir

En sık tümör

Glomus jugulare

Klasik belirtiler

Pulsatil tinnitus
İletim tipi işitme kaybı
Alt kraniyal sinir paralizileri

Ayırıcı tanı

Collet–Sicard

XII

↓

Dil felci vardır.

Villaret

XII

Horner sendromu

↓

Miyozis

↓

Pitozis

↓

Anhidroz

Tapia

XII

↓

Vokal kord

↓

Dil

Jackson

XII

Kortikospinal trakt

↓

Kontralateral hemiparezi

Karşılaştırma tablosu

Sendrom	IX	X	XI	XII	Horner
Vernet	✓	✓	✓	✗	✗
Collet–Sicard	✓	✓	✓	✓	✗
Villaret	✓	✓	✓	✓	✓
Tapia	✗	✓	✗	✓	✗

TUS’ta sık sorulan noktalar

Tutulan sinirler; IX–X–XI

Tutulmayan ise XII

Bu nedenle Dil atrofisi yoktur.

Horner sendromu

Yoktur. Varsa, Villaret düşünülür.

Uvula

Sağlam tarafa deviye olur.

Ses

Vokal kord paralizisine bağlı,Ses kısıklığı

Omuz

Trapezius felci, Omuz düşüklüğü

Klinik örnek

Glomus jugulare tümörü bulunan hastada:

Disfaji
Ses kısıklığı
Sağ omuz düşüklüğü
Sağ SCM güçsüzlüğü
Sağ damak paralizisi
Sağ öğürme refleksi kaybı

vardır.

Ancak:

Dil atrofisi yoktur.
Horner sendromu yoktur.

Tanı:

Vernet sendromu

Çok zor TUS sorusu

Juguler foramen tümörü bulunan hastada disfaji, ses kısıklığı, sağ omuz düşüklüğü ve sağ sternokleidomastoid kas güçsüzlüğü vardır. Muayenede uvula sola deviye olmakta, öğürme refleksi alınamamaktadır. Dilde atrofi ve fasikülasyon izlenmemektedir.

Bu hastada aşağıdaki sinirlerden hangisinin korunduğu söylenebilir?

A) N. glossopharyngeus

B) N. vagus

C) N. accessorius

D) N. hypoglossus

E) N. laryngeus recurrens

Doğru cevap: D

Açıklama

Hastada IX, X ve XI. kraniyal sinir bulguları vardır:

IX: Öğürme refleksi afferent kolu ve disfaji
X: Ses kısıklığı, damak paralizisi, uvulanın sağlam tarafa deviasyonu
XI: Trapezius ve sternokleidomastoid güçsüzlüğü

Dil atrofisi ve fasikülasyon olmaması, n. hypoglossusun (XII) korunmuş olduğunu gösterir. XII. sinir de etkilenmiş olsaydı tanı Collet–Sicard sendromu olurdu.

TUS Ezber Kutusu

Sendrom	Ezber
Vernet	IX + X + XI
Collet–Sicard	IX + X + XI + XII
Villaret	IX + X + XI + XII + Horner
Tapia	X + XII

Akılda Kalıcı Mnemonik

Vernet = “3 sinir” → 9, 10, 11
Collet–Sicard = Vernet + Dil (XII)
Villaret = Collet–Sicard + Horner sendromu