2026 Güncel TUS Denemesi

Tıbbi Patoloji — 18 Çok Çok Zor Soru ve Açıklamalı Cevap

Bu deneme; 2026 itibarıyla geçerli WHO tümör sınıflamaları, güncel moleküler patoloji, immünohistokimya ve prediktif belirteçler temel alınarak hazırlanmıştır. WHO “Blue Book” serisi, histomorfolojiyi moleküler ve dijital patolojiyle bütünleştiren uluslararası tanı standardıdır. 2024’te hematolenfoid ve baş-boyun, 2025’te endokrin-nöroendokrin ve deri, Ocak 2026’da ise göz-orbita tümörleri ciltleri yayımlanmıştır.

Tıbbi Patoloji Deneme Sınavı

Soru 1 — Merkezi sinir sistemi tümörleri

Otuz sekiz yaşındaki erkek hastanın frontal lobunda infiltratif glial tümör saptanıyor. Histolojik incelemede oligodendroglial morfoloji, yuvarlak çekirdekler ve perinükleer halolar görülüyor. İmmünohistokimyada IDH1 R132H pozitif, ATRX ekspresyonu korunmuş ve p53 yalnızca seyrek hücrelerde pozitiftir.

Bu tümörün “oligodendroglioma, IDH-mutant ve 1p/19q-kodelesyonlu” olarak sınıflandırılabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gösterilmesi zorunludur?

A) TERT promotör mutasyonu
B) EGFR amplifikasyonu
C) Kombine tam kol kaybı şeklinde 1p/19q kodelesyonu
D) CDKN2A/B homozigot delesyonu
E) H3 K27 trimetilasyon kaybı

Doğru cevap: C

Açıklama

Güncel entegre tanıda oligodendroglioma için iki moleküler özellik birlikte zorunludur:

1. IDH1 veya IDH2 mutasyonu
2. Tam kol düzeyinde 1p/19q kodelesyonu

Yalnızca histolojik olarak “fried-egg” görünümü veya dallanan “chicken-wire” kapiller yapı bulunması yeterli değildir.

ATRX ekspresyonunun korunması ve yaygın p53 birikiminin olmaması oligodendroglial yönü destekler; ancak tanımlayıcı değildir. Astrocytoma, IDH-mutant tümörlerinde çoğunlukla ATRX kaybı ve TP53 mutasyon paterni görülür.

TUS tuzağı: İzole 1p veya izole 19q kaybı, oligodendroglioma tanısı koydurmaz. Kodelesyon, der(1;19)(q10;p10) ile ilişkili tam kol kaybı biçiminde olmalıdır.

Soru 2 — Glioma derecelendirmesi

Kırk beş yaşındaki hastada IDH-mutant, ATRX kayıplı diffüz astrositik tümör saptanıyor. Belirgin mikrovasküler proliferasyon ve nekroz izlenmiyor. Moleküler analizde CDKN2A ve CDKN2B lokuslarının homozigot delesyonu gösteriliyor.

Bu tümörün en uygun tanısı ve derecesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Astrocytoma, IDH-mutant, WHO derece 2
B) Astrocytoma, IDH-mutant, WHO derece 3
C) Astrocytoma, IDH-mutant, WHO derece 4
D) Glioblastoma, IDH-wildtype, WHO derece 4
E) Oligodendroglioma, IDH-mutant, WHO derece 3

Doğru cevap: C

Açıklama

IDH-mutant astrositomlarda CDKN2A/B homozigot delesyonu, histolojik nekroz veya mikrovasküler proliferasyon bulunmasa bile tümörü WHO derece 4 düzeyine yükseltir.

IDH-mutant tümörler için artık “glioblastoma” terimi kullanılmaz. Doğru adlandırma:

Astrocytoma, IDH-mutant, WHO derece 4

“Glioblastoma” terimi IDH-wildtype erişkin diffüz astrositik gliomalar için kullanılır.

Yüksek verimli bilgi:

• Mitotik aktivite → derece 3 lehine
• Nekroz veya mikrovasküler proliferasyon → derece 4
• CDKN2A/B homozigot delesyonu → moleküler derece 4

Soru 3 — Hematopatoloji ve AML

Altmış iki yaşındaki hastanın kemik iliğinde blast oranı %12 bulunuyor. Blastlarda miyeloperoksidaz pozitiftir. Moleküler incelemede NPM1 mutasyonu saptanıyor; BCR::ABL1, RUNX1::RUNX1T1 ve CBFB::MYH11 füzyonları yoktur.

WHO hematolenfoid tümör sınıflamasına göre en uygun tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Miyelodisplastik neoplazi, artmış blastlı
B) MDS/AML
C) AML, NPM1-mutasyonlu
D) AML, miyelodisplazi ilişkili
E) Kronik miyelomonositik lösemi

Doğru cevap: C

Açıklama

WHO sınıflamasında bazı AML tanımlayıcı genetik anomalileri bulunduğunda klasik %20 blast eşiği zorunlu değildir. NPM1 mutasyonu, uygun klinik ve morfolojik bağlamda AML tanısını destekleyen tanımlayıcı genetik değişikliklerdendir.

Bununla birlikte blast oranının çok düşük olduğu olgularda klinik ve morfolojik korelasyon gereklidir.

ICC sistemi ile WHO sistemi arasında bazı eşik ve kategori farklılıkları vardır. ICC, tanımlayıcı genetik anomalilerin çoğunda genellikle en az %10 blast ararken 10–19 blastlı bazı olgular için “MDS/AML” kategorisini kullanabilir. WHO ise bazı genetik tanımlı AML kategorilerinde sabit %20 sınırını kaldırmıştır.

TUS tuzağı: NPM1 mutasyonlu AML ile AML, miyelodisplazi ilişkili mutasyon kategorisi çakıştığında NPM1 tanımlı kategori önceliklidir.

Soru 4 — TP53-mutasyonlu miyeloid neoplazi

Yetmiş yaşındaki hastada pansitopeni vardır. Kemik iliğinde blast oranı %14, belirgin eritroid ve megakaryositik displazi saptanıyor. Kompleks karyotip ve iki farklı TP53 mutasyonu gösteriliyor.

ICC yaklaşımına göre bu olgu için en uygun sınıflandırma aşağıdakilerden hangisidir?

A) MDS, düşük blastlı
B) MDS, SF3B1-mutasyonlu
C) MDS/AML, TP53-mutasyonlu
D) AML, NPM1-mutasyonlu
E) MDS/MPN, SF3B1 mutasyonu ve trombositozlu

Doğru cevap: C

Açıklama

ICC’de blast oranı %10–19 olan ve AML tanımlayıcı genetik değişikliği bulunmayan olgular için MDS/AML ara kategorisi oluşturulmuştur.

Bialelik veya “multi-hit” TP53 inaktivasyonu, kompleks karyotip ve çok kötü prognozla ilişkilidir. Bu nedenle:

%10–19 blast + TP53-mutasyonlu hastalık
→ MDS/AML, TP53-mutasyonlu

WHO ve ICC arasında terminolojik farklılıklar bulunabilir. Sınav sorusunda hangi sınıflamanın sorulduğuna dikkat edilmelidir.

Multi-hit TP53 lehine bulgular:

• İki veya daha fazla TP53 mutasyonu
• Bir mutasyon ile 17p delesyonu
• Bir mutasyon ile TP53 lokusunda kopya-nötral heterozigosite kaybı
• Yüksek varyant alel frekansı ve kompleks karyotip

Soru 5 — Lenfoma

Altmış beş yaşındaki hastanın servikal lenf nodunda diffüz büyük hücreli lenfoid infiltrasyon görülüyor. Hücreler CD20, PAX5, BCL6 ve MYC pozitiftir. BCL2 yaygın pozitiftir. FISH incelemesinde MYC ve BCL6 yeniden düzenlenmesi bulunurken BCL2 yeniden düzenlenmesi gösterilmiyor.

Güncel sınıflandırma açısından en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Her durumda diffüz büyük B hücreli lenfoma/HGBL, MYC ve BCL2 yeniden düzenlenmeli
B) MYC ve BCL6 yeniden düzenlenmesi tek başına klasik “double-hit” kategorisini tanımlar
C) MYC ve BCL2 yeniden düzenlenmesi bulunmadığı için olgu morfolojiye göre DLBCL veya HGBL içinde sınıflandırılır
D) MYC protein pozitifliği FISH yapılmasını gereksiz kılar
E) BCL2 protein ekspresyonu BCL2 yeniden düzenlenmesiyle eş anlamlıdır

Doğru cevap: C

Açıklama

Güncel sınıflamalarda özgün genetik kategori esas olarak:

MYC ve BCL2 yeniden düzenlenmeli diffüz büyük B hücreli lenfoma/yüksek dereceli B hücreli lenfoma

olgularını kapsar.

Yalnızca MYC ve BCL6 yeniden düzenlenmesi bulunan olgular otomatik olarak bu kategoriye alınmaz; morfolojik ve fenotipik özelliklerine göre DLBCL, NOS veya yüksek dereceli B hücreli lenfoma içinde değerlendirilir.

Double expressor, immünohistokimyasal MYC ve BCL2 protein ekspresyonunu ifade eder.
Double hit, ilgili genlerin yeniden düzenlenmesini ifade eder.

Bunlar aynı kavram değildir.

Soru 6 — Meme patolojisi ve HER2

İnvaziv meme karsinomunda HER2 immünohistokimyası şu şekildedir:

• Tümör hücrelerinin %15’inde zayıf-orta şiddette,
• Tam membranöz boyanma vardır.

En uygun HER2 IHC skoru ve sonraki yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

A) 0; başka inceleme yapılmaz
B) 1+; HER2 negatiftir
C) 2+; in situ hibridizasyon yapılmalıdır
D) 3+; HER2 pozitiftir
E) Boyanma yüzdesinden bağımsız olarak 3+ kabul edilir

Doğru cevap: C

Açıklama

HER2 IHC değerlendirmesinde:

• 0: Boyanma yok veya ≤%10 hücrede inkomplet, çok zayıf boyanma
• 1+: >%10 hücrede inkomplet, çok zayıf boyanma
• 2+: >%10 hücrede zayıf-orta şiddette tam membranöz boyanma veya ≤%10 hücrede güçlü tam boyanma
• 3+: >%10 hücrede güçlü, tam membranöz boyanma

Bu olguda >%10 hücrede orta şiddete kadar tam membranöz boyanma bulunduğundan sonuç 2+, eşik değerdir ve ISH gerekir.

CAP’ın güncel protokollerinde HER2 2+ olgularda in situ hibridizasyon sonucu raporlanması temel bir unsurdur. Ayrıca HER2 IHC 0 kategorisi, tedavi araştırmaları nedeniyle “boyanma yok” ve “çok düşük düzeyde inkomplet boyanma” biçiminde daha ayrıntılı kaydedilebilir. (College Of American Pathologists)

Soru 7 — Endometrium karsinomu

Endometrioid morfolojili endometrium karsinomunda immünohistokimyasal inceleme şu şekildedir:

• MLH1, PMS2, MSH2 ve MSH6 ekspresyonu korunmuş
• p53 heterojen, değişken yoğunlukta
• POLE ekzonükleaz bölgesinde patojenik mutasyon mevcut

Bu tümörün moleküler sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mismatch repair deficient
B) p53-abnormal
C) NSMP
D) POLE-mutant
E) Lynch sendromu ilişkili

Doğru cevap: D

Açıklama

Endometrium karsinomlarında dört temel moleküler grup bulunur:

1. POLE-ultramutated
2. MMR-deficient
3. p53-abnormal
4. NSMP — no specific molecular profile

Bir tümörde birden fazla sınıfa ait özellik bulunabilir. “Multiple classifier” olgularda patojenik POLE mutasyonu, genellikle hiyerarşik olarak önceliklidir.

POLE-mutant tümörler yüksek derece, belirgin nükleer atipi ve yoğun lenfositik infiltrasyon gösterebilmesine karşın genellikle çok iyi prognozludur.

TUS tuzağı: Her POLE varyantı tanımlayıcı değildir. Ekzonükleaz bölgesindeki bilinen patojenik mutasyonlar değerlendirilmelidir.

Soru 8 — Mismatch repair immünohistokimyası

Kolon adenokarsinomunda immünohistokimyasal olarak MLH1 ve PMS2 kaybı saptanırken MSH2 ve MSH6 ekspresyonu korunmuştur.

Lynch sendromu ile sporadik tümör ayrımında ilk sırada yapılması en uygun inceleme aşağıdakilerden hangisidir?

A) APC germline analizi
B) BRAF V600E ve/veya MLH1 promotör metilasyon analizi
C) KRAS ekzon 2 analizi
D) HER2 amplifikasyon analizi
E) POLE mutasyon analizi

Doğru cevap: B

Açıklama

MLH1 ve PMS2 birlikte kaybolduğunda temel olasılıklar:

• Sporadik MLH1 promotör hipermetilasyonu
• Germline MLH1 değişikliği, yani Lynch sendromu

Sporadik kolorektal kanserlerde MLH1 kaybı çoğunlukla:

• BRAF V600E mutasyonu
• MLH1 promotör metilasyonu

ile ilişkilidir.

BRAF V600E varlığı Lynch sendromu olasılığını kuvvetle azaltır. Ancak endometrium karsinomunda BRAF testi aynı ayırıcı değere sahip değildir; burada doğrudan MLH1 metilasyon analizi tercih edilir.

Protein eşleşmeleri:

• MLH1 kaybı → PMS2 de kaybolur
• MSH2 kaybı → MSH6 da kaybolur
• İzole PMS2 kaybı → PMS2 bozukluğu düşünülebilir
• İzole MSH6 kaybı → MSH6 bozukluğu düşünülebilir

Soru 9 — Akciğer adenokarsinomu

Sigara kullanmamış genç kadın hastanın akciğer adenokarsinomunda solid ve kribriform paternler görülüyor. İmmünohistokimyada TTF-1 pozitiftir. Moleküler panelde EGFR, KRAS, BRAF ve ALK değişikliği saptanmıyor. RNA tabanlı incelemede füzyon araştırılması planlanıyor.

Aşağıdaki füzyonlardan hangisi güncel akciğer adenokarsinomu prediktif biyobelirteçleri arasında yer alır ve hedeflenebilir bir değişikliktir?

A) EWSR1::FLI1
B) NRG1 füzyonu
C) SS18::SSX1
D) PAX3::FOXO1
E) NAB2::STAT6

Doğru cevap: B

Açıklama

Akciğer adenokarsinomunda güncel moleküler profilleme kapsamına giren hedeflenebilir değişiklikler arasında:

• EGFR
• ALK
• ROS1
• BRAF
• KRAS G12C
• MET ekzon 14 atlaması
• RET
• NTRK
• HER2/ERBB2
• NRG1 füzyonları

bulunur.

NRG1 füzyonları özellikle invaziv müsinöz adenokarsinomlarda görülebilir; ancak diğer morfolojilerde de saptanabilir. CAP’ın 2025 akciğer biyobelirteç protokol güncellemesinde BRAF, NTRK, NRG1 ve tümör mutasyon yükü raporlaması genişletilmiştir. (College Of American Pathologists)

Diğer seçenekler:

• EWSR1::FLI1 → Ewing sarkomu
• SS18::SSX → Sinovyal sarkom
• PAX3::FOXO1 → Alveoler rabdomiyosarkom
• NAB2::STAT6 → Soliter fibröz tümör

Soru 10 — Tiroid tümörleri

Tiroid nodülünde kapsüllü, foliküler paternli bir tümör görülüyor. Papiller tiroid karsinomuna özgü nükleer özellikler vardır. Tümör kapsülünde veya damarlarında invazyon saptanmıyor; gerçek papilla, tümör nekrozu ve yüksek mitotik aktivite yoktur.

En uygun tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kapsüllü anjiyoinvaziv foliküler tiroid karsinomu
B) Papiller tiroid karsinomu, klasik tip
C) NIFTP
D) Yüksek dereceli diferansiye tiroid karsinomu
E) Hiyalinize trabeküler tümör

Doğru cevap: C

Açıklama

NIFTP, “non-invasive follicular thyroid neoplasm with papillary-like nuclear features” teriminin kısaltmasıdır.

Tanı için temel özellikler:

• Tam kapsüllü veya iyi sınırlı lezyon
• Foliküler büyüme
• Papiller karsinom benzeri nükleer özellikler
• Kapsüler ve vasküler invazyon olmaması
• Gerçek papilla bulunmaması veya çok sıkı ölçütlerle yok denecek kadar az olması
• Psammom cismi olmaması
• Tümör nekrozu ve yüksek mitotik aktivite olmaması
• Kribriform, trabeküler veya solid büyümenin belirli sınırların altında olması

NIFTP, düşük riskli bir neoplazidir ve “karsinom” olarak adlandırılmaz.

Moleküler özellik: Çoğunlukla RAS-benzeri moleküler profil gösterir. BRAF V600E ve RET füzyonları beklenmez.

Soru 11 — Adrenal kortikal tümör

Kırk yaşındaki hastada 11 cm çapında adrenal kortikal kitle çıkarılıyor. Tümörde diffüz büyüme, belirgin nükleer atipi, atipik mitozlar, nekroz, kapsül invazyonu ve venöz invazyon vardır.

Erişkin konvansiyonel adrenal kortikal tümörlerinde malignite değerlendirmesinde kullanılan klasik sistem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gleason sistemi
B) Weiss skoru
C) Fuhrman derecesi
D) Elston–Ellis sistemi
E) Deauville skoru

Doğru cevap: B

Açıklama

Konvansiyonel adrenal kortikal neoplazilerde malignite değerlendirmesinde Weiss sistemi kullanılır.

Dokuz ölçüt:

1. Yüksek nükleer derece
2. 5 mitoz/50 büyük büyütme alanı
3. Atipik mitoz
4. Diffüz mimari
5. Berrak hücre oranının düşük olması
6. Nekroz
7. Venöz invazyon
8. Sinüzoidal invazyon
9. Kapsüler invazyon

Klasik olarak üç veya daha fazla ölçüt, adrenal kortikal karsinom lehinedir.

Onkositik adrenal kortikal tümörlerde klasik Weiss yerine Lin–Weiss–Bisceglia sistemi tercih edilir.

WHO’nun endokrin ve nöroendokrin tümörlerin güncel sınıflamasını içeren 5. baskı 10. cildi Mart 2025’te yayımlanmıştır. (IARC)

Soru 12 — Feokromositoma ve paraganglioma

Otuz iki yaşındaki hastada adrenal feokromositoma saptanıyor. Tümör hücrelerinde immünohistokimyasal olarak sitoplazmik SDHB ekspresyonu tamamen kaybolmuştur.

Bu bulgunun en doğru yorumu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yalnızca SDHB geninde germline mutasyonu gösterir
B) Herhangi bir SDHx geninde bozukluk bulunabileceğini düşündürür
C) VHL mutasyonunu dışlar
D) RET mutasyonuna özgüdür
E) Tümörün kesin benign olduğunu gösterir

Doğru cevap: B

Açıklama

SDHB immünohistokimyasında kayıp:

Süksinat dehidrogenaz kompleksinin işlevsel kaybını gösterir.

Bu durum şu genlerden herhangi birindeki bozuklukla ilişkili olabilir:

• SDHA
• SDHB
• SDHC
• SDHD
• SDHAF2

Yani SDHB boyanma kaybı yalnızca SDHB gen mutasyonuna özgü değildir.

Ek ayrım:

• SDHB kaybı + SDHA korunması → SDHB/C/D veya SDHAF2 ilişkili olabilir
• SDHB kaybı + SDHA kaybı → SDHA bozukluğu güçlü olasılıktır

Feokromositoma ve paragangliomaların tümü metastaz potansiyeline sahip kabul edilir. Histolojiyle kesin “benign” tanısı verilemez. Metastaz, kromaffin dokunun normalde bulunmadığı bölgelerde tümör varlığıyla tanımlanır.

Soru 13 — Deri tümörleri

Güneşe maruz kalan baş-boyun bölgesinde hızla büyüyen dermal tümör saptanıyor. Histolojide küçük mavi yuvarlak hücreler, nükleer molding ve çok sayıda mitoz vardır. Tümör CK20 ile perinükleer noktasal, synaptophysin ve INSM1 ile diffüz pozitiftir; TTF-1 negatiftir.

En olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Küçük hücreli akciğer karsinomu metastazı
B) Merkel hücreli karsinom
C) Melanom
D) Ewing sarkomu
E) Bazal hücreli karsinom

Doğru cevap: B

Açıklama

Merkel hücreli karsinom, primer kutanöz nöroendokrin karsinomdur.

Tipik immünprofil:

• Pan-sitokeratin pozitif
• CK20 perinükleer dot-like pozitif
• Synaptophysin pozitif
• INSM1 pozitif
• Chromogranin sıklıkla pozitif
• TTF-1 genellikle negatif

Küçük hücreli akciğer karsinomu ise çoğunlukla:

• TTF-1 pozitif
• CK20 negatif

olur.

Merkel hücreli karsinomların bir bölümü Merkel hücre poliomavirüsüyle ilişkilidir; diğerleri ultraviyole mutasyon imzası gösterir. Deri tümörlerinin WHO 5. baskı cildi 2025’te yayımlanmış, 2026’da temel güncellemeleri ayrıca özetlenmiştir. (IARC)

Soru 14 — Melanositik tümör

Çocukluk çağında ortaya çıkan, dermal yerleşimli, belirgin epiteloid ve iğsi melanositlerden oluşan lezyonda BAP1 nükleer ekspresyon kaybı saptanıyor. Hastanın ailesinde mezotelyoma, uveal melanom ve renal hücreli karsinom öyküsü vardır.

En olası moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Germline BAP1 inaktivasyonu
B) Germline APC mutasyonu
C) Germline RB1 mutasyonu
D) Germline STK11 mutasyonu
E) Germline PTCH1 mutasyonu

Doğru cevap: A

Açıklama

BAP1 tümör predispozisyon sendromu şu tümörlerle ilişkilidir:

• BAP1-inaktive melanositik tümörler
• Uveal melanom
• Malign mezotelyoma
• Renal hücreli karsinom
• Kutanöz melanom
• Bazı meningiomlar ve diğer tümörler

BAP1-inaktive melanositik tümörlerde:

• Epiteloid hücreler
• Bol eozinofilik sitoplazma
• BAP1 nükleer boyanma kaybı
• Sıklıkla eşlik eden BRAF V600E

görülebilir.

TUS tuzağı: BAP1 kaybı otomatik olarak malign melanom anlamına gelmez. Morfoloji ve klinik davranış birlikte değerlendirilir.

Soru 15 — Yumuşak doku patolojisi

Pelvik bölgede monomorfik iğsi hücrelerden oluşan tümör saptanıyor. Tümör hücreleri TLE1, EMA ve fokal sitokeratin pozitiftir. Moleküler incelemede SS18::SSX2 füzyonu gösteriliyor.

En olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Malign periferik sinir kılıfı tümörü
B) Sinovyal sarkom
C) Soliter fibröz tümör
D) Düşük dereceli fibromiksoid sarkom
E) Gastrointestinal stromal tümör

Doğru cevap: B

Açıklama

Sinovyal sarkomun tanımlayıcı moleküler değişikliği:

SS18::SSX1, SS18::SSX2 veya daha seyrek SS18::SSX4 füzyonu

şeklindedir.

İmmünohistokimya:

• TLE1 sıklıkla güçlü pozitif
• EMA pozitif
• Sitokeratin fokal veya yaygın pozitif
• BCL2 pozitif olabilir

Ancak TLE1 tamamen spesifik değildir. Kesin tanıda moleküler doğrulama önemlidir.

Ayırıcı moleküler belirteçler:

• Soliter fibröz tümör → NAB2::STAT6, nükleer STAT6
• Düşük dereceli fibromiksoid sarkom → FUS::CREB3L2, MUC4
• GİST → KIT veya PDGFRA
• MPNST → bazı yüksek dereceli olgularda H3K27me3 kaybı

Soru 16 — Böbrek tümörü

Genç erişkin hastada papiller ve alveoler yapılardan oluşan renal tümör saptanıyor. Hücreler berrak-eozinofilik sitoplazmalıdır. Tümör nükleuslarında TFE3 immünreaktivitesi vardır. Moleküler inceleme Xp11 bölgesini içeren yeniden düzenlenme gösteriyor.

En uygun tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Berrak hücreli renal hücreli karsinom
B) Papiller renal hücreli karsinom
C) TFE3-rearranged renal hücreli karsinom
D) Eozinofilik solid ve kistik renal hücreli karsinom
E) FH-deficient renal hücreli karsinom

Doğru cevap: C

Açıklama

TFE3-rearranged renal hücreli karsinom, MiT ailesi translokasyonlu renal tümörlerdendir.

Sık partnerler:

• ASPSCR1
• PRCC
• SFPQ
• NONO
• CLTC

Histoloji oldukça değişkendir:

• Papiller
• Alveoler
• Solid
• Berrak veya eozinofilik hücreli

olabilir.

TFE3 IHC yararlı olmakla birlikte teknik yalancı pozitiflik gösterebilir. FISH, RNA sekanslama veya başka bir moleküler yöntemle doğrulama tercih edilir.

Ayırıcı tanı:

• FH-deficient RCC → FH kaybı, 2SC pozitifliği
• Berrak hücreli RCC → VHL değişikliği, CAIX “box-like”
• Eozinofilik solid-kistik RCC → sıklıkla TSC1/TSC2 değişikliği, CK20 pozitifliği

Soru 17 — Safra yolları ve pankreas patolojisi

Karaciğerde küçük duktal yapılar oluşturan intrahepatik kolanjiyokarsinom saptanıyor. Moleküler incelemede IDH1 R132C mutasyonu gösteriliyor.

Bu moleküler değişiklik aşağıdaki tümör alt tiplerinden hangisinde daha karakteristiktir?

A) Perihiler büyük kanal tipi kolanjiyokarsinom
B) Distal ekstrahepatik kolanjiyokarsinom
C) İntrahepatik küçük kanal tipi kolanjiyokarsinom
D) Safra kesesi karsinomu
E) Ampulla Vateri intestinal tip adenokarsinomu

Doğru cevap: C

Açıklama

İntrahepatik kolanjiyokarsinom iki ana histolojik-moleküler gruba ayrılabilir:

Küçük kanal tipi

• Periferik karaciğerde
• Küçük tübüler veya duktüler yapılar
• Kronik karaciğer hastalıklarıyla ilişki gösterebilir
• IDH1/IDH2 mutasyonları
• FGFR2 füzyonları

daha sık görülür.

Büyük kanal tipi

• Perihiler büyük safra kanallarına benzer
• Müsin üretimi belirgindir
• KRAS ve TP53 değişiklikleri daha sıktır
• Primer sklerozan kolanjit gibi büyük kanal hastalıklarıyla ilişkili olabilir

Bu ayrım yalnızca morfolojik değil, hedeflenebilir moleküler değişiklikler açısından da önemlidir.

Soru 18 — Baş-boyun patolojisi

Nazofarenks dışında, sinonazal bölgede gelişen, bazaloid görünümlü yüksek dereceli karsinom saptanıyor. Tümör hücreleri p40 ve pan-sitokeratin pozitiftir. NUT immünohistokimyasında yaygın, benekli nükleer pozitiflik vardır.

En olası tanı ve moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

A) SMARCB1-deficient sinonazal karsinom — INI1 kaybı
B) HPV ilişkili multiphenotypic sinonazal karsinom — MYB yeniden düzenlenmesi
C) NUT karsinomu — NUTM1 yeniden düzenlenmesi
D) Sinonazal undiferansiye karsinom — IDH2 mutasyonu zorunludur
E) Olfaktör nöroblastom — EWSR1 yeniden düzenlenmesi

Doğru cevap: C

Açıklama

NUT karsinomu, NUTM1 genini içeren yeniden düzenlenmeyle tanımlanan agresif bir karsinomdur.

En sık füzyon:

BRD4::NUTM1

Daha seyrek:

• BRD3::NUTM1
• NSD3::NUTM1
• Diğer partnerler

görülebilir.

Tipik özellikler:

• Çocuk veya genç erişkin, ancak her yaşta olabilir
• Toraks, baş-boyun veya orta hat dışı bölgelerde gelişebilir
• Monomorfik bazaloid hücreler
• Ani keratinizasyon odakları
• NUT IHC’de güçlü, benekli nükleer pozitiflik

NUT karsinomu yalnızca anatomik “orta hat” tümörü değildir. Bu nedenle eski “NUT midline carcinoma” terimi terk edilmiştir.

WHO baş-boyun tümörlerinin güncel cildi, histopatoloji ile moleküler tanıyı birlikte vurgulayan 5. baskı kapsamında 2024’te yayımlanmıştır. (IARC)

Cevap Anahtarı

2026 Yüksek Verimli Moleküler Patoloji Özeti

CAP’ın 2025–2026 protokol güncellemeleri; akciğer, meme, jinekolojik ve endokrin tümörlerde moleküler biyobelirteçlerin daha ayrıntılı raporlanmasını öne çıkarmaktadır. Haziran 2026 meme protokolleri de güncel WHO önerileriyle uyumlu biçimde DCIS ve invaziv karsinom raporlamasını genişletmiştir. (The NewsMarket)