VNG Nedir?
Videonistagmografi (VNG), göz hareketlerini kızılötesi kameralar aracılığıyla kaydederek vestibülo-oküler refleksi (VOR) ve okülomotor sistemi değerlendiren objektif bir nörootolojik testtir.
Günümüzde klasik elektronistagmografinin (ENG) yerini büyük ölçüde almıştır.
VNG’nin Bileşenleri
1. Spontan Nistagmus Testi
Hasta düz bakışta iken değerlendirilir.
2. Gaze Testi
Sağa, sola, yukarı ve aşağı bakışta nistagmus araştırılır.
3. Sakkad Testleri
Hızlı göz hareketleri incelenir.
4. Smooth Pursuit (Takip Testi)
Hareket eden hedefin takibi değerlendirilir.
5. Optokinetik Test
Hareketli çizgilerle okülomotor sistem incelenir.
6. Pozisyonel Testler
- Dix-Hallpike
- Supine roll test
7. Kalorik Test
Horizontal semisirküler kanal fonksiyonunu değerlendirir.
Temel Amaç
Vertigolu hastada: “Lezyon periferik vestibüler sistemde mi, yoksa santral sinir sisteminde mi?” sorusuna yanıt vermektir.
Periferik Vestibüler Patolojiler
Başlıca nedenler:
- Benign Paroxysmal Positional Vertigo
- Vestibular Neuritis
- Ménière Disease
- Labirentit
VNG’de Periferik Bulgular
1-Spontan Nistagmus
Özellikleri:
- Tek yönlüdür
- Horizontal veya horizontal-rotatuar
- Alexander kanununa uyar
- Fiksasyonla baskılanır
2-Kalorik Test
En önemli periferik testtir.
Tek taraflı vestibüler kayıpta:
- Kanal parezisi
- Unilateral weakness
saptanır.
3-Pozisyonel Test
BPPV’de:
Dix-Hallpike pozitifliği
Tipiktir.
Santral Vestibüler Patolojiler
Başlıca nedenler:
- Multiple Sclerosis
- Cerebellar Stroke
- Beyin sapı enfarktı
- Tümörler
- Dejeneratif hastalıklar
VNG’de Santral Bulgular
1-Gaze-Evoked Nistagmus
En önemli santral bulgulardan biridir.
Hasta sağa baktığında:
- Sağa vuran
Sola baktığında:
- Sola vuran
nistagmus oluşur.
Yön değiştiren nistagmus
→ Santral patoloji düşündürür.
2-Vertikal Nistagmus
Özellikle:
- Upbeat
- Downbeat
nistagmus
Santral lezyon lehinedir.
3-Fiksasyonla Baskılanmayan Nistagmus
Periferik nistagmus genellikle baskılanır.
Santral nistagmus baskılanmaz.
4-Sakkad Bozuklukları
Normal sakkad:
- Hızlı
- Doğru
olmalıdır.
Santral patolojide:
- Latans uzar
- Hedefi aşma (hypermetria)
- Hedefe ulaşamama (hypometria)
görülebilir.
5-Smooth Pursuit Bozukluğu
Serebellar ve beyin sapı hastalıklarında:
- Sakkadik takip
- Pursuit bozukluğu
oluşur.
6-Optokinetik Test Bozukluğu
Santral sinir sistemi hastalıklarında sıktır.
Kalorik Testin Rolü
Kalorik test:
Horizontal semisirküler kanal ve superior vestibüler siniri değerlendirir.
Periferik Hastalık
- Kanal parezisi
- Asimetrik yanıt
Santral Hastalık
Kalorik yanıtlar çoğu zaman normal olabilir.
Bu nedenle:
Normal kalorik test
≠ Santral hastalık yoktur.
Periferik ve Santral Bulguların Karşılaştırılması
| Özellik | Periferik | Santral |
|---|---|---|
| Nistagmus yönü | Tek yönlü | Yön değiştirebilir |
| Vertikal nistagmus | Nadir | Sık |
| Fiksasyonla baskılanma | Var | Yok |
| Kalorik parezi | Sık | Genellikle yok |
| Sakkad bozukluğu | Yok | Var |
| Smooth pursuit bozukluğu | Yok | Var |
| Optokinetik bozukluk | Yok | Var |
| Gaze-evoked nistagmus | Yok | Tipik |
HINTS ile İlişkisi
Akut vestibüler sendromda:
- Head Impulse
- Nystagmus
- Test of Skew
değerlendirilir.
VNG, HINTS bulgularını objektifleştirebilir.
Örneğin:
Periferik
- Anormal head impulse
- Tek yönlü nistagmus
Santral
- Normal head impulse
- Yön değiştiren nistagmus
- Skew deviation
VNG’nin Kısıtlılıkları
- Otolit fonksiyonlarını tam değerlendiremez.
- Vestibüler migren tanısı koydurmaz.
- Küçük serebellar lezyonları dışlayamaz.
- Normal VNG santral patolojiyi tamamen ekarte etmez.
Bu nedenle gerektiğinde:
- Beyin MR
- Difüzyon MR
- vHIT
- VEMP
ile desteklenmelidir.
Başasistanlık ve Yan Dal Sınavı İçin Kritik Noktalar
Periferik vestibüler hastalık lehine
✅ Tek yönlü horizontal nistagmus
✅ Fiksasyonla baskılanma
✅ Kalorik parezi
✅ Pozitif Dix-Hallpike
Santral vestibüler hastalık lehine
✅ Vertikal nistagmus
✅ Yön değiştiren gaze-evoked nistagmus
✅ Sakkad bozukluğu
✅ Smooth pursuit bozukluğu
✅ Optokinetik bozukluk
✅ Fiksasyonla baskılanmayan nistagmus
Akılda Kalıcı Sınav Cümlesi
VNG’de kalorik parezi ve tek yönlü horizontal nistagmus periferik vestibüler lezyonu düşündürürken; vertikal veya yön değiştiren nistagmus, sakkadik takip bozukluğu ve gaze-evoked nistagmus santral vestibüler patoloji lehinedir.