Videonistagmografi (VNG)’nin Santral ve Periferik Vestibüler Patolojilerin Ayırıcı Tanısındaki Rolü

VNG Nedir?

Videonistagmografi (VNG), göz hareketlerini kızılötesi kameralar aracılığıyla kaydederek vestibülo-oküler refleksi (VOR) ve okülomotor sistemi değerlendiren objektif bir nörootolojik testtir.

Günümüzde klasik elektronistagmografinin (ENG) yerini büyük ölçüde almıştır.

VNG’nin Bileşenleri

1. Spontan Nistagmus Testi

Hasta düz bakışta iken değerlendirilir.

2. Gaze Testi

Sağa, sola, yukarı ve aşağı bakışta nistagmus araştırılır.

3. Sakkad Testleri

Hızlı göz hareketleri incelenir.

4. Smooth Pursuit (Takip Testi)

Hareket eden hedefin takibi değerlendirilir.

5. Optokinetik Test

Hareketli çizgilerle okülomotor sistem incelenir.

6. Pozisyonel Testler

  • Dix-Hallpike
  • Supine roll test

7. Kalorik Test

Horizontal semisirküler kanal fonksiyonunu değerlendirir.

Temel Amaç

Vertigolu hastada: “Lezyon periferik vestibüler sistemde mi, yoksa santral sinir sisteminde mi?” sorusuna yanıt vermektir.

Periferik Vestibüler Patolojiler

Başlıca nedenler:

  • Benign Paroxysmal Positional Vertigo
  • Vestibular Neuritis
  • Ménière Disease
  • Labirentit

VNG’de Periferik Bulgular

1-Spontan Nistagmus

Özellikleri:

  • Tek yönlüdür
  • Horizontal veya horizontal-rotatuar
  • Alexander kanununa uyar
  • Fiksasyonla baskılanır

2-Kalorik Test

En önemli periferik testtir.

Tek taraflı vestibüler kayıpta:

  • Kanal parezisi
  • Unilateral weakness

saptanır.

3-Pozisyonel Test

BPPV’de:

Dix-Hallpike pozitifliği

Tipiktir.


Santral Vestibüler Patolojiler

Başlıca nedenler:

  • Multiple Sclerosis
  • Cerebellar Stroke
  • Beyin sapı enfarktı
  • Tümörler
  • Dejeneratif hastalıklar

VNG’de Santral Bulgular

1-Gaze-Evoked Nistagmus

En önemli santral bulgulardan biridir.

Hasta sağa baktığında:

  • Sağa vuran

Sola baktığında:

  • Sola vuran

nistagmus oluşur.

Yön değiştiren nistagmus

→ Santral patoloji düşündürür.

2-Vertikal Nistagmus

Özellikle:

  • Upbeat
  • Downbeat

nistagmus

Santral lezyon lehinedir.

3-Fiksasyonla Baskılanmayan Nistagmus

Periferik nistagmus genellikle baskılanır.

Santral nistagmus baskılanmaz.

4-Sakkad Bozuklukları

Normal sakkad:

  • Hızlı
  • Doğru

olmalıdır.

Santral patolojide:

  • Latans uzar
  • Hedefi aşma (hypermetria)
  • Hedefe ulaşamama (hypometria)

görülebilir.

5-Smooth Pursuit Bozukluğu

Serebellar ve beyin sapı hastalıklarında:

  • Sakkadik takip
  • Pursuit bozukluğu

oluşur.

6-Optokinetik Test Bozukluğu

Santral sinir sistemi hastalıklarında sıktır.

Kalorik Testin Rolü

Kalorik test:

Horizontal semisirküler kanal ve superior vestibüler siniri değerlendirir.

Periferik Hastalık

  • Kanal parezisi
  • Asimetrik yanıt

Santral Hastalık

Kalorik yanıtlar çoğu zaman normal olabilir.

Bu nedenle:

Normal kalorik test

≠ Santral hastalık yoktur.

Periferik ve Santral Bulguların Karşılaştırılması

ÖzellikPeriferikSantral
Nistagmus yönüTek yönlüYön değiştirebilir
Vertikal nistagmusNadirSık
Fiksasyonla baskılanmaVarYok
Kalorik pareziSıkGenellikle yok
Sakkad bozukluğuYokVar
Smooth pursuit bozukluğuYokVar
Optokinetik bozuklukYokVar
Gaze-evoked nistagmusYokTipik

HINTS ile İlişkisi

Akut vestibüler sendromda:

  • Head Impulse
  • Nystagmus
  • Test of Skew

değerlendirilir.

VNG, HINTS bulgularını objektifleştirebilir.

Örneğin:

Periferik

  • Anormal head impulse
  • Tek yönlü nistagmus

Santral

  • Normal head impulse
  • Yön değiştiren nistagmus
  • Skew deviation

VNG’nin Kısıtlılıkları

  • Otolit fonksiyonlarını tam değerlendiremez.
  • Vestibüler migren tanısı koydurmaz.
  • Küçük serebellar lezyonları dışlayamaz.
  • Normal VNG santral patolojiyi tamamen ekarte etmez.

Bu nedenle gerektiğinde:

  • Beyin MR
  • Difüzyon MR
  • vHIT
  • VEMP

ile desteklenmelidir.


Başasistanlık ve Yan Dal Sınavı İçin Kritik Noktalar

Periferik vestibüler hastalık lehine

✅ Tek yönlü horizontal nistagmus

✅ Fiksasyonla baskılanma

✅ Kalorik parezi

✅ Pozitif Dix-Hallpike


Santral vestibüler hastalık lehine

✅ Vertikal nistagmus

✅ Yön değiştiren gaze-evoked nistagmus

✅ Sakkad bozukluğu

✅ Smooth pursuit bozukluğu

✅ Optokinetik bozukluk

✅ Fiksasyonla baskılanmayan nistagmus


Akılda Kalıcı Sınav Cümlesi

VNG’de kalorik parezi ve tek yönlü horizontal nistagmus periferik vestibüler lezyonu düşündürürken; vertikal veya yön değiştiren nistagmus, sakkadik takip bozukluğu ve gaze-evoked nistagmus santral vestibüler patoloji lehinedir.