Endoskopik Torakal Sempatektomi (ETS), özellikle primer hiperhidroz tedavisinde %95’in üzerinde başarı sağlayan güvenli bir cerrahidir. Ancak komplikasyonların bilinmesi ve yönetimi, özellikle çocuk cerrahisi ve göğüs cerrahisi başasistanlık sınavlarında önemlidir.
Komplikasyonların Sınıflandırılması
| Erken Dönem | Geç Dönem |
|---|---|
| Pnömotoraks | Kompansatuar terleme |
| Hemotoraks | Rekürrens |
| Akciğer atelektazisi | Gustatuar terleme |
| Hava kaçağı | Brakiyal pleksus irritasyonu |
| Ağrı | Kronik interkostal nevralji |
| Horner sendromu | Aşırı kuruluk |
1. Kompansatuar Terleme (Compensatory Hyperhidrosis)
En sık komplikasyon
Sıklık:
- %30–90
Şiddetli form:
- %2–10
Mekanizma
Hipotalamik termoregülasyonun yeniden dengelenmesi sonucu:
- Sırt
- Karın
- Bel
- Uyluk
bölgelerinde aşırı terleme gelişir.
Risk Faktörleri
- T2 rezeksiyonu
- Çok seviyeli sempatektomi
- Erkek cinsiyet
- Yüksek BMI
- Kraniofasiyal hiperhidroz
Yönetim
Hafif
- Bilgilendirme
- Takip
Orta
- Topikal alüminyum klorür
- Antikolinerjikler
Örnek:
- Oksibutinin
- Glikopirolat
Şiddetli
Klips uygulanmışsa:
- Klips çıkarılması düşünülebilir
Ancak:
- Başarı sınırlıdır
- Reversibilite tam değildir
2. Horner Sendromu
En korkulan komplikasyon
Sebep:
- Stellat ganglion
- T1 ganglion hasarı
Belirtiler:
- Miyozis
- Pitozis
- Enoftalmus
- Fasiyal anhidroz
Horner Syndrome
Yönetim
Erken dönem
- Steroid
- Göz koruması
Kalıcı olgu
- Rekonstrüktif oküloplastik girişimler
Önleme:
- T1 seviyesinden uzak çalışmak
- Stellat ganglionu korumak
3. Pnömotoraks
En sık erken komplikasyon
Sebepler:
- Akciğer yaralanması
- Eksik reekspansiyon
Yönetim
Küçük (<%15–20)
- Oksijen
- Gözlem
Büyük veya semptomatik
- Toraks tüpü
Persistan
- Yeniden torakoskopi
4. Hemotoraks
Sebepler:
- İnterkostal damar yaralanması
- Azygos ven yaralanması
- Sempatik zincir çevresi vasküler yaralanma
Yönetim
Minimal
- Gözlem
>300–500 ml
- Tüp torakostomi
Devam eden kanama
- Acil VATS
- Gerekiyorsa torakotomi
5. Şilotoraks
Nadir ancak önemlidir.
Sebep:
- Torasik kanal yaralanması
Özellikle:
- Sol tarafta
- Alt torakal seviyelerde
Yönetim
İlk Basamak
- Yağsız diyet
- MCT diyeti
Yüksek Debili
- Total parenteral beslenme
- Somatostatin
- Oktreotid
Dirençli
- Torasik kanal ligasyonu
6. Rekürrens
Nedenleri
Kuntz Siniri
Klasik sınav sorusu.
Aksesuar sempatik lifler nedeniyle:
- Terleme devam eder.
Yetersiz Rezeksiyon
- Yanlış seviye
- Eksik ablasyon
Yönetim
- Tekrar ETS
- Genişletilmiş lateral koterizasyon
7. Gustatuar Terleme
Yemek yerken terleme oluşması.
Sıklık:
%1–5
Yönetim
- Antikolinerjikler
- Botulinum toksini
8. Kronik Ağrı / İnterkostal Nevralji
Sebep:
- İnterkostal sinir irritasyonu
Yönetim
İlk Basamak
- NSAİİ
Devam Eden Ağrı
- Gabapentin
- Pregabalin
Dirençli
- İnterkostal blok
9. Aşırı Kuruluk
Özellikle ellerde.
Belirtiler:
- Deri çatlakları
- Egzama
Yönetim
- Nemlendirici kremler
- Bariyer ürünler
Komplikasyonlara Yaklaşım Algoritması
| Komplikasyon | İlk Tedavi | İleri Tedavi |
|---|---|---|
| Pnömotoraks | Oksijen | Tüp torakostomi |
| Hemotoraks | Gözlem | VATS/Torakotomi |
| Şilotoraks | MCT diyeti | Torasik kanal ligasyonu |
| Horner | Gözlem | Rekonstrüktif cerrahi |
| Kompansatuar terleme | Antikolinerjik | Klips çıkarılması (seçilmiş olgu) |
| Rekürrens | Değerlendirme | Re-ETS |
| İnterkostal nevralji | NSAİİ | Nöropatik ağrı tedavisi |
Başasistanlık Sınavı İçin Kritik Noktalar
En sık komplikasyon
➡️ Kompansatuar terleme
En korkulan komplikasyon
➡️ Horner sendromu
En sık erken torasik komplikasyon
➡️ Pnömotoraks
Rekürrensin en önemli nedeni
➡️ Kuntz siniri
Şiddetli kompansatuar terleme riskini artıran seviye
➡️ T2 sempatektomi
Horner sendromundan korunmak için
➡️ T1 ve stellat ganglion korunmalıdır
Rekürren hiperhidrozda
➡️ İlk düşünülmesi gereken neden aksesuar Kuntz lifleri veya eksik sempatektomidir.