Son yıllarda baş-boyun kanserlerinde, özellikle larinks kanserinde, inflamasyon ve beslenme durumunu yansıtan hematolojik indeksler prognostik biyobelirteç olarak önem kazanmıştır. Bu skorlar tümör biyolojisini, sistemik inflamasyonu, immün yanıtı ve hastanın nütrisyonel rezervini birlikte değerlendirmeyi amaçlar.
1. HALP Skoru
HALP:
H = Hemoglobin
A = Albumin
L = Lenfosit
P = Platelet (Trombosit)
Formül:
Yorumu
Düşük HALP
Gösterir:
- Malnütrisyon
- Kanser kaşeksisi
- Sistemik inflamasyon
- İmmünsüpresyon
Larinks Kanserinde
Düşük HALP ile ilişkilidir:
- İleri T evresi
- Lenf nodu metastazı
- Daha düşük hastalıksız sağkalım
- Daha düşük genel sağkalım
Biyolojik Temel
| Parametre | Anlamı |
|---|---|
| Düşük Hb | Hipoksi |
| Düşük albumin | Malnütrisyon |
| Düşük lenfosit | Zayıf antitümör immünite |
| Yüksek trombosit | Tümör progresyonu |
2. CALLY Skoru
CALLY:
C-reactive protein + Albumin + Lymphocyte
Formül:
(Not: Kesin formül çalışmalara göre değişebilir; temel mantık albumin ve lenfositlerin CRP’ye oranlanmasıdır.)
Yorumu
Düşük CALLY
- Yüksek CRP
- Düşük albumin
- Düşük lenfosit
kombinasyonunu gösterir.
Larinks Kanserinde
Düşük CALLY:
- Daha agresif tümör biyolojisi
- Daha kötü sağkalım
- Daha yüksek nüks oranı
ile ilişkilidir.
3. Prognostik Nütrisyonel İndeks (PNI)
Onodera tarafından geliştirilmiştir.
Formül:
Klinik Anlam
PNI:
- Beslenme durumu
- Hücresel immünite
hakkında bilgi verir.
Düşük PNI
Gösterir:
- Malnütrisyon
- Cerrahi komplikasyon riski
- Zayıf immün yanıt
Larinks Kanserinde
Düşük PNI:
- Daha düşük genel sağkalım
- Daha düşük hastalıksız sağkalım
- Daha fazla postoperatif komplikasyon
ile ilişkilidir.
4. Sistemik İmmün-İnflamasyon İndeksi (SII)
En yaygın kullanılan inflamatuvar belirteçlerden biridir.
Formül:
Yorumu
Yüksek SII
Şunu gösterir:
- Nötrofili
- Trombositoz
- Lenfopeni
Biyolojik Etki
Nötrofiller
- VEGF üretir
- Anjiyogenezi artırır
- Metastazı kolaylaştırır
Trombositler
- Tümör hücrelerini korur
- Hematojen yayılımı destekler
Lenfopeni
- Antitümör bağışıklığın azalması
Larinks Kanserinde
Yüksek SII:
- İleri evre
- Lenf nodu metastazı
- Kötü genel sağkalım
- Kötü hastalıksız sağkalım
ile ilişkilidir.
Karşılaştırmalı Mega Tablo
| Skor | İçerik | Yüksek Değer | Düşük Değer |
|---|---|---|---|
| HALP | Hb + Alb + Lenfosit + Trombosit | İyi prognoz | Kötü prognoz |
| CALLY | CRP + Alb + Lenfosit | İyi prognoz | Kötü prognoz |
| PNI | Alb + Lenfosit | İyi nütrisyon | Malnütrisyon |
| SII | Nötrofil + Trombosit + Lenfosit | Kötü prognoz | İyi prognoz |
Larinks Kanserinde Prognostik Güç
Genel olarak çalışmalar göstermektedir ki:
En güçlü kötü prognostik göstergeler
- Yüksek SII
- Düşük HALP
- Düşük PNI
- Düşük CALLY
Bu hastalarda daha sık:
- İleri T evresi
- Nodal metastaz
- Ekstrakapsüler yayılım
- Nüks
- Düşük genel sağkalım
görülmektedir.
Başasistanlık Sınavı İçin Akılda Kalıcı Özet
| Skor | En Önemli Bileşen |
|---|---|
| HALP | Hb + Albumin + Lenfosit |
| CALLY | CRP + Albumin + Lenfosit |
| PNI | Albumin + Lenfosit |
| SII | Nötrofil × Trombosit / Lenfosit |
Kötü Prognostik Patern
⬇️ Albumin
⬇️ Lenfosit
⬇️ Hemoglobin
⬆️ CRP
⬆️ Nötrofil
⬆️ Trombosit
Bu kombinasyon:
➡️ Düşük HALP
➡️ Düşük CALLY
➡️ Düşük PNI
➡️ Yüksek SII
oluşturur ve larinks kanserinde daha kötü onkolojik sonuçlarla ilişkilidir.