Postkolesistektomi sendromu (Postcholecystectomy Syndrome, PCS), safra kesesi alındıktan (kolesistektomi) sonra hastanın safra yolu veya üst gastrointestinal sistem kaynaklı şikâyetlerinin devam etmesi ya da yeniden ortaya çıkması durumudur.
Tanım
Kolesistektomi sonrası görülen:
- Sağ üst kadran ağrısı
- Epigastrik ağrı
- Dispepsi
- Şişkinlik
- Bulantı
- İshal
- Yağlı gıdalara intolerans
gibi semptomların oluşturduğu klinik tablodur.
Görülme sıklığı yaklaşık %5–30 arasında bildirilmektedir.
Nedenleri
1. Biliyer (Safra Yolu) Nedenler
Rezidü veya rekürren koledok taşı
- En sık nedenlerden biridir.
- Kolesistektomi sırasında gözden kaçmış olabilir.
Safra yolu darlığı
- Cerrahi yaralanma sonrası gelişebilir.
Kistik kanal güdüğü sendromu
- Uzun bırakılan kistik kanal içinde taş veya inflamasyon gelişebilir.
Safra kaçağı
- Erken dönemde görülür.
Oddi sfinkter disfonksiyonu
Oddi Sfinkter Disfonksiyonu
- Özellikle geç dönemde ağrı nedenidir.
2. Biliyer Olmayan Nedenler
Peptik ülser hastalığı
Gastroözofageal reflü hastalığı
Gastroözofageal Reflü Hastalığı
Fonksiyonel dispepsi
İrritabl bağırsak sendromu
İrritabl Bağırsak Sendromu
Kronik pankreatit
Kronik Pankreatit
Karaciğer hastalıkları
Klinik Bulgular
Ağrı
En tipik bulgudur.
- Sağ üst kadran
- Epigastrium
- Sırta veya skapulaya yayılım
Sindirim Şikâyetleri
- Gaz
- Şişkinlik
- Erken doyma
- Bulantı
Diyare
Kolesistektomi sonrası bazı hastalarda safra asidi fazlalığına bağlı gelişebilir.
Tanı
Laboratuvar
- AST
- ALT
- ALP
- GGT
- Bilirubin
- Amilaz/lipaz
Görüntüleme
İlk basamak:
- Abdominal ultrasonografi
Gerekirse:
- MRCP
- Manyetik Rezonans Kolanjiyopankreatografi
- Endoskopik ultrasonografi (EUS)
- ERCP
Tedavi
Nedene Yönelik
Koledok taşı
- ERCP ile çıkarılır.
Oddi sfinkter disfonksiyonu
- Seçilmiş olgularda sfinkterotomi
Safra asidi diyaresi
- Kolestiramin
- Kolestiramin
GERD veya ülser
- Proton pompa inhibitörleri
IBS
- Diyet ve semptomatik tedavi
TUS/YDUS Notu
Kolesistektomi sonrası:
- Ağrı + kolestatik enzim yüksekliği → koledok taşı veya Oddi sfinkter disfonksiyonu
- Kronik sulu ishal → safra asidi malabsorpsiyonu/diyaresi
- USG normal ama biliyer ağrı devam ediyor → MRCP veya EUS düşünülmelidir
Önemli nokta: Postkolesistektomi sendromu tek bir hastalık değildir; cerrahi sonrası devam eden veya yeni gelişen semptomların altında yatan biliyer ve biliyer olmayan nedenlerin oluşturduğu bir sendromdur. Bu nedenle tanıda altta yatan nedeni araştırmak esastır.