Mitoksantron (Mitoxantrone), yapısal olarak antrasiklinlere benzeyen ancak teknik olarak antrasenedion (anthracenedione) sınıfında yer alan güçlü bir sitotoksik ajandır. Hem onkoloji hem de nöroimmünoloji alanında kullanılan nadir ilaçlardan biridir.

Mitoksantron (Novantrone®)

Sınıfı

• Antrasenedion antineoplastik ajan
• Sitotoksik immünsüpresan
• Tip II topoizomeraz inhibitörü
• Antitümör antibiyotik

Etki Mekanizması

Mitoksantronun üç temel etkisi vardır:

1. DNA interkalasyonu

DNA baz çiftleri arasına girer.

Sonuç:

• DNA replikasyonu bozulur
• RNA sentezi baskılanır
• Hücre bölünmesi durur

2. Topoizomeraz II inhibisyonu

$\text{Topoizomeraz II} \rightarrow \text{DNA kırıkları oluşturur ve yeniden birleştirir}$Topoizomeraz II→DNA kırıkları olus¸​turur ve yeniden birles¸​tirir

Mitoksantron:

• Topoizomeraz II-DNA kompleksini stabilize eder
• Çift zincir DNA kırıkları oluşur
• Hücre apoptoza gider

Bu mekanizma:

• Daunorubisin
• Doksorubisin
• Etoposid

ile benzerdir.

3. İmmünsüpresif etki

Özellikle:

• T lenfositler
• B lenfositler
• Makrofajlar üzerinde baskılayıcı etki yapar.

Bu nedenle MS tedavisinde kullanılabilmiştir.

Endikasyonları

1-Hematolojik Maligniteler

a-Akut Miyeloid Lösemi (AML)

Özellikle:

• Relaps AML
• Refrakter AML tedavisinde kullanılır.

b-Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL)

Çocukluk çağı relaps ALL’de:

Mitoksantron içeren protokoller:

• İndüksiyon başarısını artırabilir
• Sağkalım avantajı sağlayabilir

2-Solid Tümörler

Metastatik Kastrasyon Dirençli Prostat Kanseri (mCRPC)

Eskiden Mitoksantron + Prednizon standart tedavilerden biriydi.

Günümüzde yerini büyük ölçüde Docetaxel almıştır.

Çünkü:

• Genel sağkalımı artırır
• Progressyonsuz sağkalımı uzatır

3-Multipl Skleroz

Kullanım Alanı

Özellikle:

• Sekonder progresif MS (SPMS)
• Progresif relapsing MS
• Çok agresif RRMS

Etkileri

Mitoksantron:

• Atak sıklığını azaltır
• MRI lezyonlarını azaltır
• Özürlülük progresyonunu yavaşlatır

Neden Günümüzde Daha Az Kullanılıyor?

Çünkü:çok ciddi toksisiteleri vardır.

Yan Etkiler

1. Kardiyotoksisite

En önemli komplikasyondur.

Antrasiklinlere benzer şekilde:

• Dilate kardiyomiyopati
• Sol ventrikül disfonksiyonu
• Kalp yetmezliği

oluşturabilir.

Kümülatif Doz Sınırı

Yaklaşık140 mg/m²üzerinde risk belirgin artar.

Bu nedenle:tedavi öncesi ve sırasında

• Ekokardiyografi
• LVEF ölçümü yapılır.

2. Tedaviye Bağlı Lösemi

Mitoksantron: özellikle t-AML (therapy-related AML) riskini artırır.********************

Mekanizma; Topoizomeraz II inhibisyonu,11q23/KMT2A (MLL) yeniden düzenlenmeleri ve Sekonder AML

3. Miyelosupresyon

Sık görülür:

• Nötropeni
• Trombositopeni
• Anemi

4. Gastrointestinal

• Bulantı
• Kusma
• Mukozit

5. Saç Dökülmesi

Antrasiklinlerden daha hafif olabilir.

6. İdrarın Mavi-Yeşil Renk Alması

Klasik sınav sorusudur.

İlacın koyu mavi renginden kaynaklanır.

Ayrıca:

• Sklera
• Tırnaklar

geçici mavimsi renk alabilir.

Mitoksantron ve Doksorubisin Karşılaştırması

Kritik Noktalar

En önemli toksisite; Kardiyomiyopati

En korkulan uzun dönem komplikasyon; Tedaviye bağlı AML

MS tedavisindeki rolü; Sekonder progresif MS

Etki mekanizması; Topoizomeraz II inhibisyonu + DNA interkalasyonu

“MS tedavisinde kullanılan ve kardiyotoksisite nedeniyle kümülatif dozu sınırlanan antineoplastik ajan hangisidir?” Mitoksantron

“İdrarı mavi-yeşil renge boyayan kemoterapötik ajan?” Mitoksantron