Rickettsia’nın Hücre İstilası: rOmpB – Ku70 Etkileşimi
Özellikle Rickettsia conorii üzerinde yapılan çalışmalar, riketsiyaların konak hücreye nasıl girdiğini açıklamıştır.
Temel Moleküller
1. rOmpB (Rickettsial Outer Membrane Protein B)
- Riketsiyanın dış membran proteinidir.
- Adezin (adhesin) görevi görür.
- Konak hücre yüzeyine tutunmayı sağlar.
2. Ku70
Normalde:
- Ökaryotik hücre çekirdeğinde bulunur.
- DNA çift zincir kırıklarının tamirinde görev alır.
- Non-Homologous End Joining (NHEJ) sisteminin parçasıdır.
Ancak şaşırtıcı şekilde Ku70 zaman zaman hücre membranına taşınabilir.
İnvazyon Mekanizması
Basitleştirilmiş şema:
Rickettsia
rOmpB
Ku70 bağlanması
Endositoz sinyali
Aktin yeniden düzenlenmesi
Hücre içine giriş
Neden “Molecular Butler” (Moleküler Uşak)?
Pasteur Enstitüsü araştırmacıları:
Ku70’nin normal görevinin riketsiyalara hizmet etmek olmadığını,
ancak riketsiyanın bu proteini kendi lehine kullandığını göstermiştir.
Bu nedenle:
“Molecular Butler”
(Moleküler Uşak)
ifadesi kullanılmıştır.
Yani:
Ku70
↓
Konak hücre proteini
↓
Riketsiya tarafından “kaçırılır”
↓
İstila için kullanılır.
Sonraki Basamak
Riketsiya hücre içine girdikten sonra:
- Endozomdan kaçar
- Sitoplazmada çoğalır
- Aktin polimerizasyonunu kullanabilir
- Komşu hücrelere yayılabilir
Bu özellik onu:
- Chlamydia’dan
- Coxiella’dan
ayırt eder.
TUS/YDUS Tuzak Noktası
Ku70’nin normal görevi nedir?
A) Hücre yüzey reseptörü
B) Ribozomal protein
C) DNA çift zincir kırık tamiri
D) Sitokrom enzimi
E) Mikrotübül proteini
✅ Cevap: C
YDUS Düzeyi Moleküler Soru
Aşağıdakilerden hangisi Rickettsia conorii‘nin konak hücre invazyonunda rol oynayan doğru protein eşleşmesidir?
A) OmpA – CD4
B) rOmpB – Ku70
C) InlA – E-kaderin
D) M protein – Fibronektin
E) PspA – ICAM-1
✅ Cevap: B
Açıklama
- rOmpB → bakteriyel adezin
- Ku70 → konak hücre proteini
Birlikte riketsiyal girişin ana mekanizmasını oluştururlar.
Yüksek Verimli Karşılaştırma
| Bakteri | Konak Reseptörü |
|---|---|
| Rickettsia conorii | Ku70 |
| Listeria monocytogenes | E-kaderin |
| Yersinia spp. | β1-integrin |
| Staphylococcus aureus | Fibronektin reseptörü |
| HIV | CD4 + CCR5/CXCR4 |
YDUS Altın Bilgi
Rickettsia conorii’nin hücre invazyonunda bakteriyel rOmpB proteini ile konak hücre Ku70 proteini arasındaki etkileşim kritik rol oynar.
Bu nedenle Ku70, literatürde:
“Molecular Butler of Rickettsia”
olarak adlandırılmıştır.