1. Tip IV Hipersensitivite (Gecikmiş Tip) Tetikleyicileri
M. tb enfeksiyonlarında gördüğümüz granülomatöz reaksiyonun ana sorumlularıdır.
Polipeptidler ve Wax D: Özellikle Wax D, hücresel immün yanıtı aktive ederek gecikmiş tip aşırı duyarlılık reaksiyonunu tetikler. Tüberküloz deri testlerinde (PPD) verdiğimiz antijenik yanıtın temelinde bu yapılar yatar.
2. Asit ve Dezenfektana Direnç
Mikolik Asit: Bakterinin hücre duvarında bulunan uzun zincirli yağ asitleridir. Bu yapı, bakterinin hidrofobik olmasını sağlar, kuruluğa karşı korur ve en önemlisi “Asit-Dirençli Boyanma” (AROM/Ziehl-Neelsen) özelliğini kazandırır. Ayrıca antibiyotiklerin içeri girişini zorlaştırarak doğal bir direnç bariyeri oluşturur.
3. İmmün Modülasyon
Lipoarabinomannan (LAM): İmmün sistemi manipüle eden en önemli yapılardan biridir. Makrofaj aktivasyonunu baskılar, anti-inflamatuvar sitokinlerin artışına ve koruyucu Th1 yanıtının azalmasına neden olur. Bu, bakterinin hücre içinde “saklanma” ve çoğalma yeteneğini doğrudan destekler.
4. Fagolizozom Füzyonunun Engellenmesi
Kord Faktör (Trehaloz Dimikolat): M. tuberculosis’in en bilinen virülans faktörüdür. Bakterilerin birbirine yapışarak “kord” (ip) şeklinde dizilmesini sağlar. Temel mekanizması, fagozom ile lizozomun birleşmesini (füzyonunu) engelleyerek bakterinin lizozomal enzimlerin yıkıcı etkisinden korunmasını sağlamaktır.
Sınav Hazırlığı İçin Pratik Notlar:
Kord Faktör: Füzyonu engeller.
LAM: Th1 yanıtını baskılar.
Mikolik Asit: Asit-dirençli boyanma ve dezenfektan direnci.
Wax D: Tip IV hipersensitivite/granülom oluşumu.
Bu faktörlerin hangisinin “fagozom-lizozom füzyonunu engellediği” veya “asit-dirençli boyanmanın sorumlusu” olduğu gibi sorular sınavda oldukça ayırt edicidir.