ATLS (Advanced Trauma Life Support) kılavuzlarının pediatrik şok yönetimiyle ilgili temel prensipleri

Pediatrik travma hastasının resüsitasyonu için  2025 Travmada İleri Yaşam Desteği Kılavuzu’na (ATLS) göre 10 dakika içinde verilmesi önerilen izotonik kristaloid solüsyonu dozu aşağıdakilerden hangisidir?

1. 2 mL/kg bolus
2. 10 mL/kg bolus
3. 5 mL/kg bolus
4. 20 mL/kg bolus
5. 50 mL/kg bolus

Doğru cevabı D) 20 mL/kg bolus seçeneğidir.

Pediatrik travma resüsitasyonunda sıvı yönetimi, erişkinlerden farklı olarak hastanın kilosu üzerinden hesaplanan hassas bir dengeye dayanır. ATLS (Advanced Trauma Life Support) kılavuzlarının pediatrik şok yönetimiyle ilgili temel prensiplerini ve klinik püf noktalarını şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Kristaloid Resüsitasyonu: 20 mL/kg Kuralı

Pediatrik bir travma hastasında hipovolemik şok şüphesi varsa (taşikardi, kapiller dolum süresinde uzama, bilinç değişikliği vb.):

• İlk Adım: Damar yolu açılır açılmaz 20 mL/kg izotonik kristaloid (Serum Fizyolojik veya Ringer Laktat) bolus olarak verilir.
• Değerlendirme: İlk bolusa yanıt yetersizse veya geçiciyse, bir 20 mL/kg bolus daha uygulanabilir.
• Sınır: Toplamda 40-60 mL/kg kristaloid verilmesine rağmen hemodinamik stabilite sağlanamamışsa, altta yatan nedenin masif kanama olduğu varsayılır.

Kan Transfüzyonuna Geçiş: 10 mL/kg

Güncel ATLS yaklaşımları, aşırı kristaloid kullanımının (dilüsyonel koagülopati ve ödem riski nedeniyle) sakıncalarına dikkat çekmektedir.

• Hasta iki bolus kristaloide (toplam 40 mL/kg) yanıt vermiyorsa, bir sonraki adım 10 mL/kg Eritrosit Süspansiyonu (ES) replasmanıdır.
• Şiddetli ve kontrol altına alınamayan kanamalarda kristaloidle vakit kaybetmeden doğrudan kan ürünlerine geçilmesi (Massive Transfusion Protocol) gerekebilir.

Kritik Hatırlatmalar ve Klinik İncelikler

• Vasküler Erişim: İki başarısız periferik IV denemesinden sonra vakit kaybetmeden İntraosseöz (İO) yol tercih edilmelidir. Pediatrik travmada zaman kaybı mortaliteyi doğrudan artırır.
• Hipotansiyon: Çocuklarda hipotansiyon geç bir bulgudur. Kan hacminin %30-45’i kaybedilene kadar çocuk tansiyonunu koruyabilir. Bu nedenle taşikardi ve perfüzyon bozukluğu, tansiyon düşmeden önce müdahale edilmesi gereken “erken” işaretlerdir.
• İdrar Çıkışı Hedefi: Resüsitasyonun başarısını izlemede saatlik idrar çıkışı; süt çocuklarında 2 mL/kg/saat, daha büyük çocuklarda ise 1 mL/kg/saat olmalıdır.

Stratejik Notlar