ARA tanısında amaç, yakın zamanda geçirilmiş Grup A beta hemolitik streptokok (GAS) enfeksiyonunu gösterebilmektir.
Bunun için en sık kullanılan serolojik testler:
- ASO (Anti-streptolizin O)
- Anti-DNase B (Anti-deoksiribonükleaz B) testleridir.
1. ASO (Anti-Streptolizin O)
Streptokokların ürettiği: Streptolizin O toksinine karşı gelişen antikordur.
Özellikleri
- En sık kullanılan testtir
- Özellikle: Farenjit sonrası yükselir
- Deri enfeksiyonlarında daha az yükselebilir
Zamanlama
Streptokok enfeksiyonundan sonra:
1. hafta → yükselmeye başlar
3–5. hafta → pik
2–6 ay → yavaş düşüş
Normal Değer
Laboratuvara göre değişir.
Genelde:
- Erişkin: <200 IU/mL
- Çocuk: <300–400 IU/mL
Ancak: Tek başına yüksek ASO = kesin ARA değildir.
Çünkü:
- Geçirilmiş enfeksiyon
- Taşıyıcılık
- Toplumda bazal yüksek değerler
- olabilir.
2. Anti-DNase B
Streptokokların: DNase B enzimine karşı gelişen antikordur.
Neden önemli?
ASO’nun negatif olabileceği durumlarda yardımcıdır.
Özellikle:
- Deri enfeksiyonları sonrası****
- Geç başvuru
- Çocuk hastalar
Zamanlama
1–2 hafta → yükselme
6–8 hafta → pik
Aylarca yüksek kalabilir
ARA’da Serolojik Yaklaşım
Jones kriterlerinde: Yakın GAS enfeksiyonu kanıtı gerekir.
Bu:
- Boğaz kültürü
- Hızlı streptokok testi
- Yükselmiş streptokokal antikorlar
- ile gösterilebilir.
ASO mu Anti-DNase B mi?
| Özellik | ASO | Anti-DNase B |
| En sık kullanım | Evet | Yardımcı |
| Farenjit sonrası | Çok iyi | İyi |
| Deri enfeksiyonu sonrası | Zayıf | Daha iyi |
| Erken yükseliş | Daha erken | Daha geç |
| Uzun süre yüksek kalma | Daha kısa | Daha uzun |
Klinik Kullanım Alanları
Bu testler:
- Acute rheumatic fever
- Poststreptokokal glomerülonefrit
- PANDAS
- Poststreptokokal artrit gibi durumlarda kullanılır.
Önemli Klinik Nokta
Tek yüksek değer yerine: “Titre artışı” daha değerlidir.
Örneğin:
- 2 hafta arayla belirgin yükselme
- aktif/son dönem enfeksiyonu destekler.
ARA ile İlişki
ARA’da:
- ASO yüksekliği çok sık görülür
- Ancak:
- Her ARA hastasında ASO yüksek olmayabilir
- Özellikle geç dönemde normale dönebilir
Bu yüzden: ASO + Anti-DNase B birlikte istenir.
Tipik Klinik Senaryo
2–3 hafta önce boğaz enfeksiyonu
↓
Gezici artrit
↓
Kardit / üfürüm
↓
ASO yüksek
↓
ARA düşünülür