Amaç: Tümöre bağlı kanamayı hızlı ve etkili biçimde kontrol etmek (hemostaz), transfüzyon ihtiyacını ve semptom yükünü azaltmak.
ETKİ MEKANİZMASI (HEMOSTAZ)
- Endotel hasarı → tromboz → damar kapanması
- Tümör kitlesinde küçülme
- Vasküler proliferasyonun baskılanması
Genellikle günler–1–2 hafta içinde kanama azalır (bazı olgularda daha erken).
EN SIK ENDİKASYONLAR
1-Jinekolojik
- Cervical cancer
- Endometrial cancer
- Vajinal / vulvar tümörler
2-Gastrointestinal
- Gastric cancer
- Kolorektal kanser
- Özofagus tümörleri
3-Ürogenital
- Bladder cancer
- Prostat kanseri
4-Diğer
- Akciğer tümörleri (hemoptizi)
- Baş-boyun tümörleri
DOZ–FRAKSİYON (YÜKSEK VERİMLİ)
Palyatif hemostatik RT’de kısa, hipofraksiyone şemalar tercih edilir:
| Şema | Kullanım |
|---|---|
| 8 Gy × 1 | Acil kanama |
| 20 Gy / 5 fr | En sık kullanılan |
| 30 Gy / 10 fr | Daha kalıcı kontrol |
| 5 Gy × 5 | Alternatif |
Hızlı etki gereken hastada tek fraksiyon tercih edilebilir.
KLİNİK SEÇİM ALGORİTMASI
Acil, masif kanama; 8 Gy tek doz
Stabil ama devam eden kanama; 20 Gy / 5 fr
Beklenen yaşam süresi uzun; 30 Gy / 10 fr
UYGULAMA TİPLERİ
1. Eksternal Beam RT (EBRT)
- En yaygın yöntem
- Hızlı uygulanır
2. Brakiterapi (özellikle jinekolojik)
- Lokal yüksek doz
- Serviks / vajinal kanamada çok etkili
AVANTAJLAR
- Non-invaziv
- Hızlı semptom kontrolü
- Kan transfüzyon ihtiyacını azaltır
- Endoskopi / cerrahiye alternatif olabilir
DEZAVANTAJ / YAN ETKİ
Akut:
- Mukozit
- Dermatit
- Bulantı
Geç:
- Fibrozis
- Doku nekrozu (yüksek dozda nadir)
“EXPERT LEVEL” İNCİLER
- Palyatif RT = hemostatik tedavi olarak çok etkilidir
- Jinekolojik kanamalarda brakiterapi üstün olabilir
- RT, özellikle kontrol edilemeyen kanamalarda hayat kurtarıcıdır
- Etki genelde ilk hafta içinde başlar
KARŞILAŞTIRMA
| Özellik | RT | Endoskopi | Cerrahi |
|---|---|---|---|
| Hız | Orta-hızlı | 🔴 Çok hızlı | Yavaş |
| Non-invaziv | ✔️ | ❌ | ❌ |
| Kalıcı etki | ✔️ | Orta | ✔️ |
| Uygulanabilirlik | 🔴 Yaygın | Sınırlı | Sınırlı |
KISA ÖZET
Palyatif RT = kanama kontrolü (hemostaz)
En sık şema: 20 Gy / 5 fr
Acil: 8 Gy tek doz
Jinekolojik kanamada: brakiterapi çok etkili