1. TERANOSTİK (THERANOSTICS) TEMELLİ TEDAVİLER
a-PSMA hedefli tedavi (Prostat kanseri)
Kullanılan ajan
- Lu-177 PSMA
Endikasyon
- Metastatik kastrasyon dirençli prostat kanseri
Mekanizma
- PSMA reseptörüne bağlanır
- Beta radyasyon ile tümör hücrelerini yok eder
Avantaj
- Hedefe yönelik tedavi
- Sistemik kemoterapiye alternatif/ek
Yan etkiler
- Kserostomi
- Miyelosupresyon
Sınav incisi:
PSMA + Lu-177 = ileri prostat kanseri
b-Alfa tedavi (ileri hedef tedaviler)
- Actinium-225 PSMA
- Çok yüksek LET → güçlü sitotoksisite
Daha kısa menzil, daha güçlü etki
2. MIBG TEDAVİSİ
Kullanılan ajan
- I-131 MIBG (Metaiodobenzylguanidine)
Endikasyonlar
- Nöroblastom
- Feokromositoma
- Paraganglioma
Mekanizma
- Adrenerjik hücreler tarafından tutulur
Klinik önemi
- Hem tanı hem tedavi (theranostic)
Nöroblastom = MIBG klasik eşleşme
3. POLİSİTEMİA VERA ve MPN’LER
Kullanılan ajan
- P-32 (Fosfor-32)
Endikasyon
- Polisitemia vera
- Eski/alternatif tedavi (günümüzde daha az)
Mekanizma
- Kemik iliğinde proliferasyonu baskılar
Yan etki
- Lösemi riski artışı
Günümüzde yerini büyük ölçüde modern tedavilere bırakmıştır
4. RADYONÜKLİD TEDAVİDE NADİR / ÖZEL KULLANIMLAR
a-Beta yayıcı ajanlarla tümör tedavisi
- Y-90 kolloid / partikül bazlı ajanlar
- Seçilmiş tümörlerde lokal uygulama
b-Auger elektron yayıcılar
- Çok kısa menzilli
- DNA’ya yakın etki
- Araştırma aşamasında
c-Alfa tedaviler (genel)
- Ra-223 (kemik metastazı)
- Ac-225 (PSMA)
Yüksek enerji + kısa mesafe = hedefe spesifik hasar
5.RADYOİMMÜNOTERAPİ (GENİŞLETİLMİŞ)
Mekanizma
- Monoklonal antikor + radionüklid
Hedefler
- CD20 (lenfoma)
- CD33 (AML araştırmaları)
Örnek
- Y-90 ibritumomab
- I-131 tositumomab
Cross-fire etkisi → komşu hücreleri de öldürür
6. PEDİATRİK ONKOLOJİDE RADYONÜKLİD TEDAVİ
Kullanım alanları
- Nöroblastom → MIBG
- Kemik metastazı → Sm-153 (seçilmiş)
Özellik
- Daha dikkatli doz ayarı gerekir
- Büyüme ve gelişim etkilenebilir
KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| Tedavi | Ajan | Hedef | Kullanım | Kritik nokta |
|---|---|---|---|---|
| PSMA tedavi | Lu-177 PSMA | Prostat CA | Metastatik | Theranostic |
| Alfa tedavi | Ac-225 | Prostat CA | İleri evre | Yüksek LET |
| MIBG | I-131 MIBG | Nöroendokrin | Nöroblastom | Adrenerjik uptake |
| PV tedavi | P-32 | Kemik iliği | PV | Lösemi riski |
| Radyoimmünoterapi | Y-90 ibritumomab | CD20 | Lenfoma | Cross-fire |
| Alfa kemik tedavisi | Ra-223 | Kemik met. | Prostat CA | Sağkalım avantajı |
KRİTİK EŞLEŞMELER
- Prostat CA → Lu-177 PSMA
- Nöroblastom → I-131 MIBG
- Kemik metastazı → Ra-223
- Lenfoma → Y-90 ibritumomab
- Polisitemia vera → P-32
“EXPERT LEVEL”
- Theranostics = tanı + tedavi aynı hedef
- Alfa yayıcılar → daha güçlü, daha kısa mesafe
- Beta yayıcılar → daha geniş yayılım
- Radyonüklid tedavilerde en kritik:
- Hedef seçicilik
- Doz kontrolü
- Kemik iliği korunması
KISA ÖZET
“Diğer” önemli tedaviler:
- PSMA (prostat)
- MIBG (nöroblastom)
- P-32 (PV)
- Radyoimmünoterapi (lenfoma)
Gelecek:
- Alfa tedaviler + theranostics